Lopët në Maqedoni drejt zhdukjes !

Maqedonia po humb gjithnjë e më shumë prodhimin vendas të qumështit të lopës, ndërsa rënia e numrit të lopëve qumështore po ushtron presion serioz mbi sektorin e blegtorisë. Të dhënat e fundit tregojnë se ky sektor po përballet me një rënie të vazhdueshme prej vitesh, e cila mund të thellohet edhe më tej nëse nuk merren masa për mbështetjen e prodhuesve.

Numri i lopëve qumështore në vend është ulur ndjeshëm gjatë viteve të fundit. Nga 111.083 krerë në vitin 2020, ai ka rënë në 80.605 krerë vitin e kaluar. Tkurrja e fondit blegtoral po reflektohet drejtpërdrejt edhe në prodhimin e qumështit, i cili ka shënuar një rënie të madhe brenda vetëm pak vitesh.

Prodhimi i qumështit të lopës në vitin 2020 ishte rreth 405 milionë litra, ndërsa vitin e kaluar u ul në 289 milionë litra. Kjo përfaqëson një humbje prej më shumë se 100 milionë litrave prodhim vendas, duke treguar se sektori i qumështit në Maqedoni po përballet me probleme serioze strukturore.

Arsyet e rënies së numrit të blegtorëve dhe lopëve janë të shumta. Prodhuesit prej kohësh paralajmërojnë se kostot për ushqimin e kafshëve, energjinë, shërbimet veterinare dhe mirëmbajtjen e fermave janë rritur ndjeshëm, ndërsa çmimet e grumbullimit të qumështit shpesh nuk janë të mjaftueshme për të siguruar një fitim të qëndrueshëm.

Shumë ferma të vogla po heqin dorë nga prodhimi, pasi nuk kanë më leverdi ekonomike për të vazhduar punën. Mungesa e të rinjve që dëshirojnë të merren me blegtori po përshpejton edhe më tej zhdukjen e fermave tradicionale familjare, të cilat për dekada kanë qenë shtylla kryesore e prodhimit vendas të qumështit.

Rënia e prodhimit vendas mund të nënkuptojë edhe një varësi më të madhe nga importi. Kur vendi nuk arrin t’i plotësojë nevojat e veta me qumësht vendas, industria përpunuese detyrohet të mbështetet më shumë në tregjet e huaja, duke e bërë furnizimin e brendshëm më të ndjeshëm ndaj luhatjeve të çmimeve në Evropë dhe në botë.

Blegtorët paralajmërojnë se problemi nuk qëndron vetëm te numri i lopëve, por edhe te e ardhmja e një sektori të tërë bujqësor. Zvogëlimi i numrit të fermave nënkupton humbje të vendeve të punës në zonat rurale, ulje të prodhimit lokal dhe dobësim të zinxhirit vendas të furnizimit me ushqim.

Një sfidë shtesë është edhe fakti se prodhimi i qumështit kërkon investime të vazhdueshme, njohuri profesionale dhe planifikim afatgjatë. Pa kushte të qëndrueshme pune, siguri financiare dhe mbështetje më të madhe, gjithnjë e më pak fermerë do të jenë të gatshëm të investojnë në zgjerimin e fermave të tyre.

Rënia prej më shumë se 120 milionë litrave qumësht lope të prodhuar në vetëm pak vite është një sinjal i qartë se blegtoria në Maqedoni po përballet me një sfidë serioze. Pyetja nuk është më vetëm se sa qumësht prodhon vendi sot, por nëse në të ardhmen do të ketë mjaftueshëm prodhues vendas që do të jenë në gjendje ta mbajnë gjallë këtë sektor.

/ms