Kërçovari: “Babai s’më telefonoi kurrë – mesazhi pas 17 vjetësh më përloti”

Për 17 vjet në Gjermani, Arbeni ishte bindur se babai nuk ia kishte falur largimin nga Kërçova. Telefonatat bëheshin gjithmonë përmes nënës, ndërsa nga i ati nuk kishte marrë asnjë mesazh. Marrëdhënia e tyre u ftoh aq shumë, sa edhe fëmijët e Arbenit mendonin se gjyshi nuk interesohej për ta. Por një urim i shkruar me gabime në ditëlindjen e tij zbuloi një sekret që babai e kishte fshehur gjatë gjithë jetës.

Rrëfimi i plotë
Në Hamburg jetoj prej 17 vjetësh. Kam ardhur në Gjermani në moshën 26-vjeçare, fillimisht për punë sezonale, por më pas gjeta një vend të përhershëm në një kompani që mirëmbante sistemet e ngrohjes.
Në Kërçovë lashë prindërit dhe një shtëpi ku kisha menduar se do të kthehesha pas dy ose tre vjetësh.
Vitet kaluan. U martova, lindën dy fëmijët dhe kthimi u bë gjithnjë e më i largët.
Nëna më telefononte pothuajse çdo mbrëmje. Më pyeste nëse kisha ngrënë, si ishin fëmijët dhe nëse puna po shkonte mirë. Babai zakonisht rrinte pranë saj, por rrallë e merrte telefonin.

“Ja ku e ke babanë”, thoshte nëna.
Dëgjohej një kollitje ose lëvizja e karriges.
“Si je, babë?” e pyesja.
“Mirë. Punoni, ruajuni”, përgjigjej.
Pastaj ia kthente telefonin nënës.
Bisedat tona nuk zgjasnin kurrë më shumë se një minutë.
Në fillim mendoja se ishte natyra e tij. Babai kishte qenë gjithmonë i heshtur. Punonte si mekanik në një punishte të vogël dhe nuk fliste për ndjenjat.
Por me kalimin e viteve heshtja e tij filloi të më lëndonte.
Kur bleva apartamentin e parë, nëna qau nga gëzimi. Babai tha vetëm:
“Mos merrni shumë borxhe.”
Kur lindi vajza ime, Elina, ai nuk më telefonoi. Foli me mua vetëm pasi e thirri nëna dhe ia dha telefonin.
Kur djali im filloi shkollën, babai nuk dërgoi as urim dhe as mesazh.
Fillova të bindesha se nuk ma kishte falur largimin. Para se të nisesha për në Gjermani, ai më kishte thënë se një ditë do të pendohesha që po e lija vendin dhe familjen.
Ndoshta, mendoja, heshtja ishte mënyra e tij për të më treguar se kishte pasur të drejtë.
Edhe vizitat tona në Kërçovë u bënë të vështira. Nëna përgatiste ushqim, i merrte fëmijët nëpër të afërm dhe përpiqej ta mbushte çdo ditë me aktivitete. Babai qëndronte në oborr ose merrej me veglat e tij.
Fëmijët flisnin pak shqip dhe ai nuk dinte gjermanisht. Shpesh rrinin pranë njëri-tjetrit pa ditur çfarë të thoshin.

Një verë, Elina e pyeti:
“Gjysh, pse nuk na telefonon kurrë?”
Babai uli kokën dhe buzëqeshi në siklet.
“Gjyshi është plak”, tha.
Vajza ime atëherë ishte nëntë vjeçe.
“Edhe gjyshja është plakë, por ajo telefonon”, ia ktheu.
Të gjithë qeshëm, përveç babait.
Atë natë, nëna më tha të mos e merrja seriozisht.
“E di si është ai. Nuk i ka fjalët”, më tha.
Por problemi nuk ishin vetëm fjalët. Babai nuk më kishte telefonuar asnjëherë vetë. Nuk më kishte dërguar asnjë mesazh. Edhe në ditëlindje, urimin ma përcillte nëna.
Në një moment ndalova së përpjekuri. Telefonoja nënën, ndërsa me babanë flisja vetëm nëse ajo ia jepte telefonin.
Kur mbusha 43 vjeç, më erdhën urime nga kolegët, të afërmit dhe miqtë. Në mbrëmje, teksa po largohesha nga puna, telefoni më dha një njoftim.
Mesazhi vinte nga numri i babait.

Shkruante:
“Urime ditlindjen bir. Te kemi shendosh. Mos u merzit me mua. Une po mesoj.”
E lexova disa herë.
Fjalët ishin shkruar pa shenja pikësimi dhe me gabime, por ishte mesazhi i parë që kisha marrë ndonjëherë prej tij.
Në fillim mendova se e kishte shkruar nëna. E telefonova menjëherë.
Ajo më tha se nuk ishte në shtëpi. Kishte shkuar për disa ditë te motra e saj në Gostivar, sepse po shërohej pas një ndërhyrjeje në dorë.
“Atëherë kush e shkroi mesazhin?” e pyeta.
“Pyete babanë”, më tha.
E telefonova. Nuk u përgjigj.
Pas disa minutash erdhi një mesazh tjetër:
“Nuk di ende me fol me video. Kur te mesoj te theras.”
Nuk kuptoja asgjë.
Telefonova një kushëri që jetonte pranë prindërve. Ai heshti kur e pyeta dhe pastaj më tha:
“Eja kur të mundesh. Më mirë ta shohësh vetë.”
Dy javë më vonë mora disa ditë pushim dhe u nisa vetëm për në Kërçovë. Nuk i tregova babait se po vija.
Kur mbërrita, shtëpia ishte e mbyllur. Një fqinj më tha se babai shkonte çdo të martë dhe të enjte në qendrën e vjetër të komunitetit.
Mendova se ndoshta kishte probleme shëndetësore ose se po merrte ndonjë ndihmë sociale.
Shkova atje.
Në një dhomë të vogël gjeta shtatë burra dhe gra të moshuara të ulur para fletoreve. Në mur ishte varur alfabeti shqip.
Babai rrinte në bankën e parë, me syze të lira dhe me lapsin të shtrënguar fort në dorë.

Në fletoren e tij kishte shkruar disa herë të njëjtën fjalë:
“Arben.”
Emrin tim.
Kur më pa te dera, fytyra iu zbeh. Mbylli fletoren me shpejtësi, sikur ta kisha kapur duke bërë diçka të turpshme.
Mësuesja, një grua pensioniste që organizonte kurse falas për të rriturit, kuptoi se kush isha.
“Babai juaj është nxënësi më këmbëngulës”, më tha. “Gjashtë muaj nuk ka munguar asnjë ditë.”
E pyeta babanë pse ishte aty.
Ai nuk më shikonte në sy.
“Po mësoj të lexoj e të shkruaj”, tha.
Mendova se nuk e kisha dëgjuar mirë.
Babai im dinte të numëronte para, të riparonte motorë, të lexonte matës dhe të mbante mend dhjetëra numra telefoni. Gjithmonë e kisha parë duke nënshkruar dokumente.
Por ai nuk dinte të lexonte.
Më tregoi se kishte lënë shkollën në klasën e dytë. Babai i tij kishte vdekur dhe, si djali më i madh, ishte detyruar të punonte. Më vonë kishte mësuar të dallonte disa fjalë dhe numra, por jo të lexonte një tekst të plotë.
Nënshkrimin e kishte mësuar përmendësh si vizatim.
Për dekada e kishte fshehur nga të gjithë, madje edhe nga ne, fëmijët e tij.
“Nëna jote m’i lexonte letrat. Ajo i gjente numrat në telefon dhe ju thërriste”, më tha. “Kur më jepte telefonin, unë flisja. Vetë nuk dija ku të shtypja.”
E pyeta pse nuk na kishte treguar.
“Sepse ju të dy shkonit në shkollë. Ti vije në shtëpi dhe më tregoje notat. Si të të thosha se babai yt nuk mund ta lexonte as dëftesën?”
M’u kujtuan shumë gjëra.
Kur isha fëmijë, babai më kërkonte t’ia lexoja udhëzimet e barnave, por thoshte se nuk i shihte mirë shkronjat. Në restorant porosiste gjithmonë të njëjtën gjë. Në bankë e linte punonjësin t’i plotësonte dokumentet.

Unë nuk kisha kuptuar asgjë.
“Po pse fillove tani?” e pyeta.
Ai hapi fletoren dhe nxori prej saj një kartolinë.
Ishte dërguar nga vajza ime, Elina, për ditëlindjen e tij. Ajo kishte shkruar disa fjali në shqip dhe kishte vizatuar familjen tonë para shtëpisë në Kërçovë.
“E mbajta tri ditë në xhep dhe prisja të kthehej nëna jote që të ma lexonte”, tha. “Pastaj mendova: nëse mbesa ime përpiqet të shkruajë shqip për mua, unë duhet të përpiqem ta lexoj.”
Të nesërmen kishte kërkuar ndihmë.
Për gjashtë muaj kishte mësuar fshehurazi alfabetin, të lexonte fjali të shkurtra dhe të shkruante mesazhe. Urimin për ditëlindjen time e kishte përgatitur disa ditë më herët në fletore.
Mësuesja vetëm e kishte ndihmuar të gjente shkronjat në telefon.
E pyeta pse në mesazh kishte shkruar: “Mos u mërzit me mua”.
Ai heshti gjatë.
“E dija se mendon që nuk më intereson për ty”, tha. “Por kur nuk di të shkruash, çdo mesazh që nuk e dërgon duket si heshtje.”
Aty e kuptova se për 17 vjet kisha lexuar heshtjen e babait në mënyrën më të keqe.
Mendova se më dënonte për largimin tim. Në të vërtetë, ai fshihte një turp që e kishte ndjekur që nga fëmijëria.
Atë mbrëmje biseduam më shumë se gjatë gjithë viteve të fundit. Ai më tregoi si kishte mësuar zanatin duke parë të tjerët, si i mbante mend porositë pa i shkruar dhe si kishte refuzuar disa punë nga frika se do t’i kërkonin të plotësonte formularë.

Më tha se krenaria e kishte mbrojtur për shumë vite, por në fund e kishte larguar nga njerëzit që donte.
Para se të kthehesha në Hamburg, i bleva një telefon me ekran më të madh. Nuk ia rregullova unë kontaktet. U ulëm bashkë dhe ai shkroi vetë emrat: Arben, Elina, Luan dhe Mira.
U deshën gati dy orë.
Kur mbërrita në Gjermani, telefoni ra. Në ekran shkruante “Babai”.
Ishte hera e parë që më telefononte vetë.
Fëmijët u ulën pranë meje. Babai foli ngadalë me ta. Elina i lexoi një paragraf të shkurtër në shqip, ndërsa ai i lexoi asaj fjalinë që kishte ushtruar:
“Gjyshi ju do shumë.”
Sot flasim çdo të diel. Ndonjëherë telefonata zgjat vetëm pesë minuta, por ai e nis vetë. Më dërgon mesazhe të shkurtra për motin, oborrin dhe punishten.
Ende bën gabime. Unë nuk e korrigjoj, përveçse kur më pyet.
Para pak ditësh më dërgoi një fotografi të faqes së parë të një libri për fëmijë. Poshtë saj kishte shkruar:
“Po e lexoj ngadalë. Kur të vini verës, do t’ua lexoj unë nipave.”
Për shumë vite besoja se largësia mes nesh ishte Gjermania.
Tani e di se nuk ishin kilometrat. Ishin fjalët që ai nuk kishte mundur t’i lexonte dhe krenaria që nuk e kishte lënë të kërkonte ndihmë.
Babai filloi shkollën në moshën 68-vjeçare.
Dhe mesazhi i tij i parë më mësoi mua diçka që nuk e kisha kuptuar për 17 vjet: jo çdo heshtje është mungesë dashurie. Ndonjëherë është vetëm një njeri që ende nuk ka gjetur mënyrën për ta shkruar atë.

/botasot