Kërçova tek vepra e Sami Frashërit ?

Sipas veprës monumentale “Kâmûsü’l-A’lâm” të dijetarit dhe shkrimtarit  me prejardhje shqiptare Sami Frashëri, gjatë periudhës osmane Kërçova ishte një qendër e rëndësishme administrative, fetare dhe arsimore. Kjo vepër enciklopedike, e botuar në Stamboll ndërmjet viteve 1889 dhe 1898 në gjashtë vëllime, konsiderohet ndër enciklopeditë e para të shkruara në gjuhën turke osmane dhe përmban të dhëna të shumta historike, gjeografike dhe kulturore për qytetet e Perandorisë Osmane.

Në përshkrimin e Kërçovës, Sami Frashëri shënon se në qytet gjendeshin pesë xhami, pesë teqe, një shkollë Rushdije, një shkollë fillore, një medrese, një kullë sahati dhe një kishë. Prania e këtyre institucioneve tregon se Kërçova nuk ishte vetëm një vendbanim i zakonshëm, por një qytet me jetë të zhvilluar fetare, arsimore dhe shoqërore. Xhamitë, teqetë dhe kisha dëshmojnë për larminë fetare të popullsisë, ndërsa medreseja dhe shkollat tregojnë rëndësinë që kishte arsimi në jetën e qytetit.

Një nga objektet më të dallueshme të Kërçovës së vjetër ishte Kulla e Sahatit, e ndërtuar në vitin 1741 gjatë sundimit osman. Ajo ndodhej nën muret e Kalasë së Kërçovës, të njohur si Kitino Kale, në një pozitë nga ku ora mund të shihej dhe të dëgjohej nga pjesë të ndryshme të qytetit. Në atë periudhë, kullat e sahatit ndërtoheshin kryesisht në qendrat që kishin karakter të mirëfilltë urban dhe shërbenin për organizimin e jetës së përditshme, të tregtisë, të punës dhe të veprimtarive fetare.

Kulla e Sahatit ishte për shumë vite një nga simbolet kryesore të qytetit dhe pjesë e pandashme e pamjes së Kërçovës së vjetër. Ajo u dëmtua rëndë nga një zjarr në vitin 1926 dhe, pas një periudhe braktisjeje e mungese përkujdesjeje, u rrënua përfundimisht në vitin 1938. Me zhdukjen e saj, Kërçova humbi një monument me vlerë të madhe historike dhe arkitekturore, i cili dëshmonte për zhvillimin urban të qytetit gjatë periudhës osmane.

Sot, Kulla e Sahatit jeton vetëm në fotografitë e vjetra, në dokumentet historike dhe në kujtesën e banorëve. Historia e saj na kujton se trashëgimia kulturore duhet të dokumentohet, të mbrohet dhe t’u përcillet brezave të ardhshëm, sepse çdo monument i humbur merr me vete edhe një pjesë të historisë dhe të identitetit të qytetit.

/kercova.net