Kërçovarja Mr. Hamdije Ademi Tafa, Zëvendëskryetare e Odës së Avokatëve të Republikës së Maqedonisë

Me rastin e shënimit të Ditës së Avokatisë, në ambientet e Odës së Avokatëve të Republikës së Maqedonisë së Veriut patëm nderin të mirëpresim Presidenten e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Prof. Dr. Gordana Siljanovska Davkova. Vizita e saj në shtëpinë e avokatisë përbën një vlerësim të veçantë për rolin e avokatëve në mbrojtjen e të drejtave të qytetarëve, sundimin e ligjit dhe funksionimin demokratik të shtetit.

Megjithatë, përtej ceremonive dhe fjalimeve, mbetet një pyetje thelbësore për të ardhmen e drejtësisë në vend: a po ndërtojmë një sistem gjyqësor mbi përvojën dhe meritën, apo po vazhdojmë të injorojmë kuadrot më të përgatitura juridike që ka shteti?

Si Zëvendëskryetare e AKRSM-së, konsideroj se ka ardhur koha për një debat të hapur dhe të sinqertë mbi modelin aktual të përzgjedhjes së gjyqtarëve dhe prokurorëve. Përvoja e deritanishme tregon se sistemi aktual nuk po i jep rezultatet që qytetarët i presin dhe i meritojnë.

Sot në Republikën e Maqedonisë së Veriut kemi avokatë me 10, 15, 20 e më shumë vite përvojë profesionale, kemi bashkëpunëtorë profesionalë në gjykata dhe prokurori, këshilltarë juridikë në institucione dhe profesionistë të dëshmuar që për vite të tëra kanë punuar drejtpërdrejt me zbatimin e ligjit. Megjithatë, pikërisht këta kuadro shpesh mbeten të përjashtuar nga mundësia për të hyrë në sistemin gjyqësor.

Nga ana tjetër, kandidatët me përvojë minimale pune, menjëherë pas përfundimit të studimeve dhe pas një periudhe relativisht të shkurtër praktike, mund të bëhen gjyqtarë dhe të marrin vendime që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën, lirinë, pronën dhe të drejtat e qytetarëve.
Pyetja është legjitime: ku është përvoja? Ku është vlera e viteve të punës, e përballjes me sfidat juridike, e praktikës profesionale dhe e pjekurisë që fitohet vetëm me kohë?

Pikërisht për këtë arsye kam propozuar që të shqyrtohen zgjidhje alternative që do t’i hapnin rrugë kuadrove me përvojë dhe integritet profesional:
Avokatët me të paktën 10 vite përvojë profesionale të kenë të drejtë kandidimi për gjyqtarë në Gjykatat Themelore;
Avokatët me të paktën 15 vite përvojë profesionale të kenë të drejtë kandidimi për gjyqtarë në Gjykatat e Apelit;
Avokatët me të paktën 20 vite përvojë profesionale të kenë të drejtë kandidimi për gjyqtarë në Gjykatën Supreme.
Një shtet serioz nuk mund të lejojë që përvoja të mbetet e bllokuar jashtë sistemit. Drejtësia nuk mësohet vetëm në banka shkollore; ajo ndërtohet përmes viteve të punës, përballjes me raste konkrete, përgjegjësisë profesionale dhe njohjes së thellë të realitetit juridik.

Fatkeqësisht, prej vitesh po përballemi me një fenomen shqetësues: kuadrot më cilësore po largohen nga vendi. Shumë profesionistë të rinj dhe me përvojë po zgjedhin emigrimin, të zhgënjyer nga mungesa e perspektivës dhe nga një sistem që shpesh nuk e vlerëson meritën, punën dhe përkushtimin.
Është koha që institucionet kompetente të mos e shtyjnë më këtë çështje nga një derë në tjetrën. Përgjegjësia për reformimin e sistemit të drejtësisë nuk mund të mbetet pa adresë. Çdo institucion duhet të marrë pjesën e vet të përgjegjësisë.

Nëse duam një gjyqësor të fortë, të pavarur dhe profesional, atëherë duhet të krijojmë mekanizma që vlerësojnë përvojën, dijen dhe integritetin. Vetëm kështu mund të rikthejmë besimin e qytetarëve në drejtësi dhe të ndërtojmë institucione që funksionojnë në shërbim të shtetit dhe qytetarëve.
Reformat e vërteta nuk nisin me deklarata, por me vendime të guximshme. Dhe një nga ato vendime është t’u hapim rrugën profesionistëve me përvojë që për vite me radhë kanë dëshmuar se e meritojnë të jenë pjesë e sistemit gjyqësor të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

/tvgurra