Dr. Lumnije Jusufi: Gjuha shqipe mbetet shtylla e identitetit, edhe larg atdheut !

E lindur në fshatin Zajaz të Kërçovës, Dr. Lumnije Jusufi është një nga emrat më të njohur të albanologjisë bashkëkohore, e cila prej vitesh i ka kushtuar veprimtarinë e saj shkencore studimit të gjuhës shqipe, sociolinguistikës, shumëgjuhësisë dhe identitetit të shqiptarëve në trojet etnike dhe në diasporë.

Në episodin e rradhës të podcastit “Zërat e Iliridës”, albanologia dhe studiuesja e njohur Dr. Lumnije Jusufi ndau reflektime të rëndësishme mbi gjuhën shqipe, identitetin, shumëgjuhësinë dhe sfidat me të cilat përballet diaspora shqiptare në Evropë.

Për Dr. Lumnije Jusufin, gjuha nuk është vetëm një mjet komunikimi. Ajo është një nga shtyllat më të forta të identitetit të një populli dhe merr një peshë edhe më të madhe kur një komunitet jeton si pakicë.

Sipas saj, pikërisht në mjediset ku shqiptarët përbëjnë pakicë, lidhja me gjuhën amtare bëhet më e vetëdijshme dhe më e fortë. Si shembull ajo përmend shqiptarët në Maqedoninë e Veriut, të cilët, për shkak të pozitës së tyre shoqërore dhe historike, kanë zhvilluar një ndjenjë më të theksuar të identifikimit me gjuhën shqipe si pjesë të identitetit të tyre kombëtar dhe kulturor.

Një pjesë e rëndësishme e bisedës iu kushtua shumëgjuhësisë te fëmijët. Dr. Lumnije Jusufi rrëzon një nga paragjykimet më të përhapura mes prindërve emigrantë: se mësimi i disa gjuhëve njëkohësisht mund ta ngatërrojë fëmijën. Përkundrazi, ajo shpjegon se shumëgjuhësia është një pasuri dhe se fëmijët kanë aftësi të jashtëzakonshme për të përvetësuar disa gjuhë në të njëjtën kohë, nëse u krijohen kushtet e duhura.

Ajo thekson se edhe në diasporë është plotësisht e mundur që fëmijët të mësojnë dhe ta flasin mirë gjuhën shqipe, por kjo kërkon angazhim të vazhdueshëm nga familja, mësuesit dhe komuniteti. Sipas saj, ruajtja e gjuhës amtare nuk bie ndesh me integrimin në vendin ku jetojnë shqiptarët, por përkundrazi e pasuron zhvillimin personal dhe kulturor të brezave të rinj.

Një nga temat kryesore të diskutimit ishte nevoja urgjente për reforma në organizimin e mësimit të gjuhës shqipe në diasporë, veçanërisht në Gjermani. Dr. Lumnije Jusufi vlerëson se modeli aktual nuk u përgjigjet më nevojave të brezave të rinj dhe se është koha për një reformë sistematike, me programe bashkëkohore, materiale të standardizuara dhe përgatitje profesionale të mësuesve.

Sipas saj, mësimi i shqipes jashtë trojeve shqiptare nuk mund të mbështetet vetëm në vullnetin individual apo iniciativat lokale. Ai duhet të ndërtohet mbi një strategji afatgjatë dhe të bashkërenduar ndërmjet institucioneve arsimore dhe shteteve shqiptare.

Një tjetër çështje që Dr. Lumnije Jusufi e konsideron thelbësore është certifikimi zyrtar i gjuhës shqipe në Gjermani dhe në vendet e tjera evropiane. Ajo argumenton se institucionalizimi i shqipes si gjuhë amtare do t’u krijonte shqiptarëve mundësi të reja akademike dhe profesionale, duke i dhënë gjuhës statusin që meriton në sistemet arsimore evropiane.

Megjithatë, ajo shpreh keqardhje se kjo nismë nuk ka marrë mbështetjen e duhur. Sipas saj, interesimi nga shtetet amë ka qenë i kufizuar, ndërsa edhe vetë diaspora shpesh i ka vendosur prioritetet diku tjetër, duke mos e parë ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës shqipe si një investim strategjik për të ardhmen e brezave.

Në vazhdim të bisedës, Dr. Lumnije Jusufi ndalet edhe te puna e albanologëve dhe studiuesve të gjuhës shqipe në Evropën Perëndimore. Ajo veçon universitetet dhe qendrat kërkimore në Austri, Gjermani dhe Itali, ku prej dekadash zhvillohet një punë serioze shkencore për studimin e gjuhës, historisë dhe kulturës shqiptare.

Sipas saj, këto institucione kanë luajtur një rol të rëndësishëm në ruajtjen dhe zhvillimin e albanologjisë, ndërsa bashkëpunimi me studiuesit shqiptarë mbetet një mundësi e madhe për të forcuar kërkimin shkencor në këtë fushë.

Në fund të bisedës, Dr. Lumnije Jusufi ndau edhe një mesazh optimist për të ardhmen. Duke u mbështetur në përvojën e saj akademike, ajo tha se vitet e fundit ka vërejtur një interesim gjithnjë e më të madh nga të rinjtë e diasporës shqiptare për të studiuar gjuhën shqipe në universitete.

Për të, ky është një sinjal shprese se, pavarësisht sfidave, ekziston një brez i ri që dëshiron të lidhet me rrënjët e tij dhe ta shohë gjuhën shqipe jo vetëm si trashëgimi familjare, por edhe si vlerë akademike, kulturore dhe profesionale.

Biseda me Dr. Lumnije Jusufin në “Zërat e Iliridës” shkon përtej diskutimit mbi gjuhën. Ajo është një ftesë për reflektim mbi identitetin, përgjegjësinë dhe rolin që secili shqiptar, kudo që jeton, ka në ruajtjen e një prej pasurive më të mëdha kombëtare – gjuhës shqipe.

VIDEO:

/ms