Specat 50 denarë, ajvari deri 500! Tradita po kushton shrenjtë ?

Për shumë familje, shtatori është një shenjë se një nga punët më të mëdha para se të fillojë dimri, përgatitja e ajvarit dhe turshive të tjera dimërore. Ajvari tradicional i bërë në shtëpi është gjithnjë e më pak i pranishëm në tavolina. Me ndryshimin e mënyrës së jetesës edhe ky produkt tradicional i fëmijërisë se vjen e më pak po konsumohet së paku ai përgatitur në mënyrë tradicionale.Disa familje ende e përgatisin vetë ajvarin çdo vit, të tjera e blejnë ajvarin në dyqan apo në tregje të përgatitur në mënyrë shtëpiake dhe një pjesë më e vogël akoma mbështeten te prindërit. Çmimet e Ajvarit në Maqedoni i varet nga prodhuesi, pesha dhe cilësia, duke filluar nga afërsisht 160 denarë deri në mbi 450 denarë.

Qytetarët thonë se më i shijshmi është ajvari i bërë në shtëpi, por është shumë i shtrenjtë. Çmimet e produkteve po rriten nga viti në vit. Specat në tregjet e Shkupit shiten me një çmim prej 40 denarë për kilogram, ndërsa një litër vaj shitet për rreth 100 denarë. Një kavanoz kushton 215-290 denarë duke përjashtuar këtu punën. Por, nëse llogaritni kohën e shpenzuar për pjekje, qërim dhe skuqje, çmimi mund të arrijë deri në 500 denarë!

Një sasi standarde prej rreth 30 kilogramësh specash me një kosto 40-50 denarë të përgatitur në shtëpi kërkon afërsisht dy litra vaj, kavanoza, kripë dhe përbërës të tjerë, si dhe dru ose energji elektrike. Nëse speci kushton 50 denarë për kilogram, vetëm ai do të kushtojë 1.500 denarë. Një litër vaj luledielli aktualisht shitet në supermarkete për rreth 100 deri në 107 denarë, kështu që për dy litra duhet të ndani rreth 200 denarë më shumë.

Kavanoza të reja prej rreth 700 mililitrash mund të kushtojnë afërsisht 20 denarë secila. Për dhjetë kavanoza, kushtojnë edhe 200 denarë të tjerë, ndërsa familjet që përdorin kavanoza të vjetra e ulin këtë kosto. Me 200 deri në 350 denarë shtesë për energji dhe përbërës të tjerë, llogaritja totale duket kështu:

Nga 30 kilogramë speca, varësisht nga receta dhe dendësia, mund të merren afërsisht dhjetë kavanoza më të mëdhenj me ajvar. Kjo do të thotë një kosto direkte prej rreth 215 deri në 290 denarë për kavanoz. Në tregje, ndryshimet janë të konsiderueshme. Ajvari me peshë rreth 550 gramë për kavanoz mund të gjendet edhe për 160 denarë në çmimet me zbritje në markete të caktuara. Megjithatë, çmimet në dyqanet e tjera në varësi prej prodhuesit luhaten nga 260 denarë për 660 gram, 200 deri 300 denarë për 300 gram, në varësi prej çmimeve të rregullta dhe në aksion për ajvarin më të njohur në Maqedoni që shitet edhe jashtë vendit dhe deri në 465 denarë për lloje të tjera për 500 deri 550 gram në sasi.

Ndryshe, ajvarina përket të gjithëve pak a shumë në Ballkan. Vetë fjala ajvar , ose më saktë rrënja e saj, është turke. Ajvari ia detyron emrin asaj gjuhe sepse vjen nga fjala “havyar”, që është fjala turke për “havjar”. Megjithatë, nëse kthehemi edhe më tej në të kaluarën, hulumtimi na çon në Azinë Jugperëndimore, në ish-Persinë. Persianët e lashtë ishin të parët që përgatitën havjar të kripur (“khav-yar”, vezë të kripura të papërpunuara) dhe besonin se kishte veti medicinale.

/(koha.mk)