Pse mërgimtarët nuk vinë më si përpara në Kërçovë ?

Dikur, ardhja e verës në Kërçovë pritej me një emocion të veçantë. Rrugët mbusheshin me makina me targa të huaja, shtëpitë hapeshin pas shumë muajsh heshtjeje, ndërsa lagjet dhe fshatrat gjallëroheshin nga zërat e fëmijëve. Kafenetë, restorantet dhe sheshet ishin plot. Mërgimtarët ktheheshin jo vetëm për pushime, por edhe për ta përjetuar lidhjen me vendlindjen.

Sot pamja duket ndryshe. Mërgimtarët vazhdojnë të vijnë, por jo në numrin, ritmin dhe kohëzgjatjen e dikurshme. Shumë prej tyre qëndrojnë vetëm disa ditë, të tjerë e kalojnë verën në vende turistike, ndërsa brezat më të rinj e vizitojnë Kërçovën gjithnjë e më rrallë. Përse po ndodh kjo?

Një nga arsyet kryesore është ndryshimi i brezave. Gjenerata e parë e mërgimtarëve u largua nga Kërçova me mendimin se një ditë do të kthehej. Ajo ndërtoi shtëpi, ruajti pronat dhe i mbajti të gjalla lidhjet familjare. Për këta njerëz, ardhja në vendlindje ishte një nevojë shpirtërore.

Fëmijët dhe nipërit e tyre, megjithatë, janë lindur dhe rritur jashtë vendit. Atje kanë shkollën, punën, shoqërinë dhe jetën e tyre të përditshme. Kërçovën e njohin kryesisht nga pushimet verore dhe tregimet e prindërve. Lidhja e tyre me vendlindjen është më e dobët dhe, nëse nuk kultivohet, me kalimin e viteve mund të humbasë edhe më shumë.

Një arsye tjetër është ndryshimi i mënyrës së pushimit. Dikur familjet mërgimtare i kalonin pothuajse të gjitha pushimet në vendlindje. Sot, falë mundësive më të mëdha për udhëtim, shumë prej tyre zgjedhin detin, qytete të tjera evropiane ose destinacione të largëta. Pushimi nuk lidhet më vetëm me kthimin në shtëpinë e vjetër, por me përvoja të reja dhe me kohën që familja dëshiron ta kalojë së bashku.

Edhe kostot kanë ndikimin e tyre. Udhëtimi për një familje të tërë, mirëmbajtja e shtëpisë, organizimi i dasmave dhe detyrimet ndaj të afërmve kërkojnë shpenzime të mëdha. Për shumë mërgimtarë, ardhja në vendlindje nuk përjetohet më si pushim i vërtetë. Vizitat e shumta, obligimet familjare dhe pritshmëritë shoqërore shpesh e kthejnë qëndrimin në lodhje dhe presion financiar.

Nuk duhet anashkaluar as gjendja e vetë Kërçovës. Mungesa e vendeve të punës, zbrazja e fshatrave, infrastruktura e dobët dhe mundësitë e kufizuara për argëtim ndikojnë në dëshirën për të qëndruar më gjatë. Kur një i ri që vjen nga jashtë nuk gjen aktivitete, ambiente të rregulluara dhe një jetë kulturore të pasur, është e natyrshme që pas disa ditësh të kërkojë një destinacion tjetër.

Ndryshimet kanë prekur edhe marrëdhëniet mes njerëzve. Dikur ardhja e mërgimtarëve ishte festë për të gjithë familjen. Sot familjet janë më të shpërndara, njerëzit kanë më pak kohë dhe kontaktet janë bërë më të rralla. Në disa raste, mërgimtari shihet më shumë si burim parash sesa si pjesëtar i familjes dhe i komunitetit. Kjo ndjenjë i largon njerëzit dhe e dobëson dëshirën për t’u kthyer.

Megjithatë, përgjegjësia nuk është vetëm e mërgimtarëve. Nëse duam që ata dhe fëmijët e tyre të vazhdojnë të vijnë, Kërçova duhet t’u ofrojë arsye për t’u kthyer. Nevojiten më shumë aktivitete kulturore dhe sportive, hapësira të rregulluara publike, promovim i traditave dhe përfshirje e të rinjve nga diaspora në jetën e qytetit. Vizita në vendlindje duhet të jetë kënaqësi dhe përvojë e bukur, jo vetëm detyrim familjar.

Mërgimtarët nuk e kanë harruar Kërçovën, por mënyra se si lidhen me të ka ndryshuar. Nëse dikur mjaftonte malli për shtëpinë dhe familjen, sot duhen krijuar edhe kushte, përmbajtje dhe mundësi të reja. Lidhja me vendlindjen nuk ruhet vetëm me kujtime. Ajo duhet ushqyer vazhdimisht nga familja, shoqëria dhe institucionet.

/ms