ALARM: Po vjen kriza e ushqimeve

Teksa vëmendja globale është përqendruar tek rritja e çmimit të naftës, një krizë edhe më e rrezikshme po formësohet në heshtje: ajo e ushqimeve. Ekspertët paralajmërojnë se pas goditjes energjetike, bota mund të përballet me një valë të dytë inflacioni, këtë herë në tryezën e konsumatorit.

Një nga arsyet kryesore lidhet me plehrat kimikë. Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit ka prekur rëndë furnizimin global, pasi përmes saj kalon një pjesë e madhe e plehrave dhe lëndëve bazë si amoniaku dhe ureja. Sipas Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë së OKB-së, kjo situatë rrezikon drejtpërdrejt prodhimin bujqësor në nivel global.

Paralajmërimet janë të forta. Bank of America vlerëson se konflikti mund të prekë deri në 70% të furnizimit botëror me ure, ndërsa çmimet e plehrave janë rritur tashmë me 30–40%. Kjo do të thotë më pak mbjellje, rendimente më të ulëta dhe në fund çmime më të larta për ushqimet bazë si buka, mishi dhe produktet e bulmetit.

Efektet kanë nisur të ndihen edhe në Shqipëri, ku çmimet e plehrave janë rritur me rreth 30%. Kjo godet drejtpërdrejt fermerët vendas, të cilët përballen me kosto gjithnjë e më të larta dhe prodhim në rënie, duke rritur varësinë nga importet.

Ndryshe nga kriza e vitit 2022 pas luftës në Ukrainë, këtë herë goditja pritet të vijë nga prodhimi. Mungesa ose shtrenjtimi i plehrave ul prodhimin e kulturave kryesore si gruri dhe misri, ndërsa rritja e çmimeve të energjisë, mbi 50% që nga nisja e konfliktit, shton kostot në gjithë zinxhirin e furnizimit.

Sipas analistëve të Schroders, kjo është “vala e dytë” e krizës: fillimisht goditet energjia, më pas ushqimi. Dhe kjo valë mund të jetë më e dhimbshme, sidomos për vendet me të ardhura të ulëta.

/joq