Alarm! Nëse lufta me Iranin vazhdon, ekonomia globale rrezikon recesion

Ekonomia globale është në rrezik recesioni nëse lufta SHBA-Izrael me Iranin vazhdon dhe çmimet e larta të energjisë vazhdojnë, ka paralajmëruar Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN).

Në raportin e saj mbi Perspektivën Ekonomike Botërore, FMN-ja tha se në skenarin më të keq , ku çmimet e naftës, gazit dhe ushqimeve rriten dhe mbeten të larta këtë vit dhe vitin tjetër, rritja globale mund të bjerë nën 2% në vitin 2026.

“Kjo do të thoshte një recesion i afërt për një global, i cili ka ndodhur vetëm katër herë që nga viti 1980”, tha ajo, më i fundit gjatë pandemisë Covid.

Çmimet e energjisë janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i luftës më shumë se gjashtë javë më parë, pasi rruga kryesore e transportit detar të Ngushticës së Hormuzit u mbyll në mënyrë efektive dhe bisedimet e paqes midis SHBA-së dhe Iranit dështuan.

“Edhe një herë, ekonomia globale kërcënohet të dalë nga kursi i saj – këtë herë nga shpërthimi i luftës në Lindjen e Mesme në fund të shkurtit 2026”, tha FMN-ja.

Sipas raportit, kushtet më të rënda që mund të çojnë në një ngadalësim në mbarë botën do të përfshijnë çmimet e naftës që arrijnë mesatarisht 110 dollarë për fuçi këtë vit dhe 125 dollarë në vitin 2027. Bazuar në këto supozime, FMN-ja tha se inflacioni mund të arrijë deri në 6% vitin e ardhshëm. Kjo mund t’i detyrojë bankat qendrore të rrisin normat e interesit për të ngadalësuar ritmin e rritjes së çmimeve.

Çmimi i naftës është rritur afër 120 dollarëve gjatë konfliktit me Iranin, por që atëherë ka rënë sërish dhe të martën, një fuçi nafte e papërpunuar kushtonte 98.85 dollarë. Për më tepër, FMN-ja theksoi se rreziku i recesionit do të rritej vetëm nëse kushtet e rënda do të vazhdonin për dy vjet.

Sipas raportit, nëse konflikti zgjidhet brenda disa javëve të ardhshme dhe nëse prodhimi dhe eksportet e energjisë nga Lindja e Mesme fillojnë të normalizohen deri në mesin e këtij viti, rritja globale do të ngadalësohet në 3.1% për vitin 2026.

Kjo është nën një parashikim të mëparshëm prej 3.3%. Gjithashtu, ajo e la të pandryshuar parashikimin e saj për rritjen globale vitin e ardhshëm në 3.2%.

Sipas parashikimeve të FMN-së, vendet eksportuese të naftës në Gjirin Persik ka të ngjarë të përjetojnë një ngadalësim të ndjeshëm të rritjes ekonomike ose edhe një tkurrje këtë vit.

Ai vlerëson se ekonomia e Iranit do të tkurret me 6.1% këtë vit. Megjithatë, parashikon një rimëkëmbje prej 3.2% në vitin 2027, me kusht që lufta të përfundojë në javët e ardhshme.

Disa vende si Katari, një furnizues kryesor i gazit natyror të lëngshëm (LNG), janë shënjestruar me raketa dhe dronë nga Irani.

Rafineria Ras Laffan e Katarit, rafineria më e madhe e LNG-së në botë, është goditur nga një sulm dhe nuk pritet të jetë plotësisht funksionale për njëfarë kohe.

FMN parashikon që ekonomia e Katarit do të tkurret me 8.6% në vitin 2026, përpara se të rimëkëmbet me një rritje prej 8.6% vitin e ardhshëm.

Rezistenca ekonomike e një vendi do të varet nga një numër faktorësh, tha FMN-ja, duke përfshirë dëmtimin e infrastrukturës energjetike, varësinë nga Ngushtica e Hormuzit dhe disponueshmërinë e rrugëve alternative të eksportit.

Arabia Saudite, për shembull, ka tubacionin e saj Lindje-Perëndim që shkon nga Gjiri Persik në Detin e Kuq dhe mund të pompojë deri në 7 milionë fuçi naftë në ditë.

/ms