Ndryshe nga nafta, që mund të ridistribuohet në tregjet globale, uji nuk ka alternativa të menjëhershme. Dhe në një nga rajonet më të thata të planetit, ta shndërrosh në armë do të thotë të godasësh jo vetëm shtetet, por vetë mbijetesën e shoqërive që i banojnë. Në Lindjen e Mesme, gjeopolitika e energjisë ka dominuar gjithmonë konfliktin. Por kjo luftë mund t’i kujtojë botës se burimi vërtet i pazëvendësueshëm nuk është nafta. Është uji

Nga La Stampa

Në Lindjen e Mesme, nafta ka shpjeguar gjithmonë luftërat. Por këtë herë arma në duart e aktorëve të ndryshëm luftarakë mund të bëhet edhe uji. Ndërsa vëmendja e botës është e përqendruar te bombardimet, raketat dhe ngushtica e Hormuzit, në “luftën e re të Gjirit” shfaqet një front shumë më i heshtur dhe ndoshta edhe më i rrezikshëm: ai i infrastrukturës ujore. Një konflikt brenda konfliktit.

Ditën e djeshme një impiant për desalinimin e ujit (procesi i heqjes së kripës dhe mineraleve nga uji i detit për ta bërë të pijshëm) në ishullin iranian Qeshm u godit nga një sulm, që fillimisht iu atribuua nga mediat izraelite Emirateve të Bashkuara Arabe, më pas u shoqërua me versione kontradiktore dhe me mundësi për përgjegjësi amerikane. Efekti ishte i menjëhershëm: mbi tridhjetë fshatra të ishullit mbetën pa furnizim me ujë. Pothuajse në të njëjtën kohë, Bahreini denoncoi dëme të shkaktuara nga një dron iranian ndaj një impianti të tij të desalinimit. Është hera e parë që nga fillimi i përleshjeve që këto struktura identifikohen si objektiva ushtarake.

Mesazhi është i qartë: përdorimi i burimeve themelore si armë përplasjeje rrezikon ta shndërrojë luftën energjetike në një luftë për ujë. Statistikat mbi disponueshmërinë e ujit tregojnë se brishtësia e rajonit është strukturore. Në brigjet e Gjirit Persik, qindra impiante desalinimi e bëjnë të pijshëm ujin e detit, duke përfaqësuar burimin kryesor të furnizimit për miliona njerëz. Pa këto struktura, shumë qytete të mëdha të Gjirit nuk do të mund të mbështesnin popullsitë e tyre dhe fluksin e madh të turistëve.

Varësia nga kjo teknologji është jashtëzakonisht e lartë: në Kuvajt rreth 90% e ujit të pijshëm vjen nga desalinimi; në Oman mbi 85%; në Arabinë Saudite rreth 70%. Bahreini dhe Katari varen pothuajse tërësisht nga këto impiante për furnizimin e zonave urbane. Edhe Izraeli, pavarësisht një sistemi shumë të avancuar, siguron rreth 80% të ujit të pijshëm nga desalinimi. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një varësi disi më të ulët (40–45%) falë rezervave nëntokësore më të larmishme, por edhe aty stabiliteti i metropoleve bregdetare mbetet i lidhur ngushtë me funksionimin e impianteve. Goditja e tyre do të thotë dëmtim i jetës së përditshme të popullsisë.

Për Iranin, çështja është edhe më delikate. Republika Islamike është një nga vendet më të thata të rajonit dhe merr reshje vjetore sa një e pesta e mesatares globale, ndërsa bujqësia konsumon mbi 90% të burimeve të ujit të ëmbël. Midis viteve 1970 dhe 2017, disponueshmëria e ujit për banor u ul me rreth 58%, duke treguar thellësinë e krizës ujore. Ndryshimet klimatike, shkretëtirëzimi, rritja demografike dhe politikat joefikase e kanë bërë situatën edhe më të brishtë. Mungesa e ujit ka nxitur protesta në provinca si Khuzestan.

Në këtë kontekst, lufta merr një dimension të ri: goditja e infrastrukturës energjetike dëmton ekonominë, ndërsa goditja e infrastrukturës ujore prek drejtpërdrejt mbijetesën e komuniteteve. Uji ka qenë prej kohësh pjesë e gjeopolitikës së Lindjes së Mesme, nga mosmarrëveshjet mbi Digën e Rilindjes mes Etiopisë dhe Egjiptit, te tensionet mbi lumin Jordan mes Izraelit dhe Jordanisë, te konfliktet mbi lumenjtë Tigri dhe Eufrat mes Turqisë, Sirisë dhe Irakut, apo mosmarrëveshjet mes Iranit dhe Irakut për lumenj e diga ndërkufitare.

Rajoni është sot një nga zonat më të prekura nga stresi ujor: mbi dy të tretat e popullsisë jetojnë në kushte të mungesës së rëndë të ujit. Presioni demografik, shkretëtirëzimi dhe varfërimi i burimeve po e shndërrojnë aksesin në ujë në një çështje gjithnjë e më strategjike. Deri tani, shumë vende kishin shmangur goditjen e drejtpërdrejtë të këtyre strukturave për shkak të pasojave humanitare. Por përshkallëzimi aktual duket se e ka ulur edhe këtë prag.

Nëse lufta e konsolidon këtë front të ri, pasojat mund të jenë të thella. Ndryshe nga nafta, që mund të ridistribuohet në tregjet globale, uji nuk ka alternativa të menjëhershme. Dhe në një nga rajonet më të thata të planetit, ta shndërrosh në armë do të thotë të godasësh jo vetëm shtetet, por vetë mbijetesën e shoqërive që i banojnë. Në Lindjen e Mesme, gjeopolitika e energjisë ka dominuar gjithmonë konfliktin. Por kjo luftë mund t’i kujtojë botës se burimi vërtet i pazëvendësueshëm nuk është nafta. Është uji.

/koha