Maqedonia: Shteti që i ka borxh vetes ?

Sipas raportit të fundit të Ministrisë së Financave, viti 2025 mbyllet me mbi 660 milionë euro borxh të prapambetur dhe të papaguar të shtetit ndaj shtetit. Kjo statistikë shqetësuese mbulon ministritë, ndërmarrjet shtetërore dhe komunat, duke treguar probleme serioze financiare në sektorin publik. Krahasuar me tremujorin e tretë të vitit të kaluar, kur ato ishin në nivelin prej 601,900,000 milionë eurosh, ato po tregojnë një trend rritës. Në listën e gjatë të borxheve janë pothuajse të gjitha bashkitë, ministritë, klinikat, shkollat, universitetet etj. Ato kanë borxhe për arsye të ndryshme, për paga, për shërbime komunale, për shërbime kontraktuale, për riparime, për interesa kredish, për blerje mobiljesh, për pajisje, për makineri, për automjete.

Gjithashtu borxhi i komunave në tremujorin e fundit të vitit të kaluar arriti në 90.5 milionë euro, ndërsa borxhi i akumuluar por i papaguar i ndërmarrjeve publike komunale tejkalon 100 milionë euro.Lista e re e debitorëve të Ministrisë së Financave ka të regjistruar 845 institucione shtetërore nga të gjithë sektorët, arsim, shëndetësi, kulturë, sociale, të cilat kanë raportuar se kanë borxhe të mëdha.Vetëm tre kompanitë shtetërore me borxh të madh, Ndërmarrja shtetërore e hekurudhës- Infrastruktura, Ndërmarrja e Hekurudhës – Transport dhe një nga kompanitë e ElektroEkonomisë , raportuan detyrime totale të vonuara, por të papaguara në shumën prej gati 200 milionë eurosh.

Njëherësh në krye të listës me më shumë para për t’u kthyer janë dy kompanitë hekurudhore Transport, të cilat kanë grumbulluar një borxh prej nga 80 milionë eurosh secila. Në vendin e tretë është SHA “ESM – Prodhimi i Energjisë Elektrike” me një borxh prej gati 33,500,000 eurosh.

Listën e debitorëve e vazhdojnë një nga kompanitë e ngrohjes të Elektranave – Shpërndarja e Energjisë së Ngrohjes, pastaj Ujësjellësi dhe Kanalizimet -Shkup, Shërbimi i Përgjithshëm i Çështjeve të Përbashkëta të Qendrës Klinike, Ndërmarrja e Transportit publik në Shkup.Ekspertët kanë komentuar së fundmi se shifrat dhe lista e debitorëve duhet të na shqetësojnë seriozisht. “Rritja e detyrimeve të vonuara tregon joefikasitet në menaxhimin e ndërmarrjeve publike dhe thekson nevojën për të futur mekanizma të bazuar në treg për një qeverisje korporative më efikase. Mekanizma të tillë mund të përfshijnë vendosjen e kritereve dhe përgjegjësive të qarta për arritjen e rezultateve financiare dhe operative, futjen e një sistemi bonusesh për menaxhim të suksesshëm dhe monitorimin dhe vlerësimin e rregullt të performancës së menaxhimit”, thonë nga Fajnens Think.

Për më tepër shtojnë se shumica e detyrimeve të papaguara lidhen me kategorinë buxhetore të mallrave dhe shërbimeve afër 53% . Brenda këtij grupi, detyrimet më të përhapura janë për shërbimet, ngrohjen, komunikimin dhe transportin, si dhe për materialet dhe inventarin e vogël dhe shërbimet kontraktuale. Gjatë krizës energjetike, institucionet publike dhe qeveritë vendore u përballën me kosto në rritje për furnizimin me energji elektrike, të cilat me shumë gjasa kontribuuan në rritjen e detyrimeve të papaguara për shërbimet nga viti 2021 e tutje.

/(koha.mk)