Largimi i bustit të Skenderbeut nga Kalaja e Kërçovës! Shkruan prof.Ilaz Kadriu

Pas prishjes së marrëdhënieve diplomatike në mes të Jugosllavisë së Titos dhe Shqipërisë së Enverit më 1948, institucionet relevante të Jugosllavisë në përgjithësi dhe të Maqedonisë në veçanti, filluan presionin ndaj popullatës në Maqedoninë Shqiptare , me theks të veçantë ndaj çdo trashëgimie kulturore në komunën e Kërçovës duke filluar me heqjen e bustit të Skënderbeut në Kala.

Me këtë akt të shëmtuar, zyrtarët nacionalistë maqedonë te komunës së Kërçovës, bënë testin e parë politik të reagimit eventual të shqiptarëve në Kërcovë, të cilët, zyrtarisht ishin të paktë ose të aspsktë, të zhgënjyer dhe të trembur nga pushteti i instaluar komunist, nuk bënë asgjë bile edhe reagimin më të vogël ! Me kalimin e kohës, konsolidohej pushteti dhe përgatiteshin plane ogurzeza të vazhdimit të zhdukjes së gjurmëve shqiptarëve në këtë vend.

Pasi e zhdukën bustin a Skënderbeut, strukturat zyrtare komunale, sigurisht në bashkëpunim me zyrtarët e lartë në Shkup, pregatiteshin për aksionin tjetër të rradhës, pasi që u vërtetuan se masat popullore shqiptare nuk e kanë mendjen dhe mundësinë ta bëjnë edhe lëvizjen më të vogël të një kundërshtimi eventual, ata, në mënyrë tinzake organizuan ” vjedhjen ” e vules së Shkollës Tetëvjeçare ” Skenderbeu ” në fshatin Sërbicë gjatë vitit shkollor 1959/60, kur unë isha nxënës i klasës së 4 apo 5-të.

Dhe, në vend që të zëvendësohet vula e ” vjedhur ” me një vulë tjetër duke ndryshuar , në bazë ligjore, vetëm dimensionet e saj me të njëjtin emër, zyrtarët e shërbimeve të porositura, ndërruan vulën e shkollës dhe së bashku me të edhe emrin nga ” Skënderbeu” në “Lirija”. Pra, nga kjo kohë, unë dhe gjeneratat pas meje, do të pajisemi me dëftesa së pari në gjuhën shqipe si gjuhë e parë zyrtare për shqiptarët dhe maqedone në plan të dytë, ku vula e re ishte tanimë “Lirija ”

Kështu dhe në këtë mënyrë, shteti dhe pushteti maqedon, me porosi nga lartë, konsolidonte rradhët e veta në dëm të shqiptarëve të frikësuar gjer në palcë nga UDB-ja e atëhershme duke zhdukur praninë e Skënderbeut në Maqedoninë Shqiptare!
I njejti pushtet, e njejta platformë politike antishqiptare vazhdon gjer në rënien e Rankoviqit dhe pas demonstratave të 1968 -shit dhe 1981-shit, ku tani kishin qëllimin e zhdukjes së gjuhës shqipe nga përdorimi i kufizuar i saj, duke bërë presion të paparë mbi arsimtarët e shkollave shqipe, të cilët, obligoheshin ta udhëheqin administratën e shkollës në gjuhën maqedone, përkundër faktit, se në shkolla nuk mësonte asnjë nxënës maqedon !

Ky ishte absurdi i kohës së komunizmit ku shqiptarët hoqën të zitë e ullirit për t’u shkolluar.
Tani shtrohet pyetja serioze lidhur me bustin e Skënderbeut ( por edhe çështjeve tjera shqiptare) : cilit me të vërtetë i pengon busti i Skënderbeut në Kërçovë , kur, ai Skenderbe qëndron kryelartë në Shkup, në Tiranë, në Londër, në Paris, në Romë, në New York, në Detroit, në Zhenevëdhe në shumë vende tjera ku komuna të caktuara edhe i kanë financuar pa asnjë problem !!!

Angazhimi i forcave progresive në fshatin Garanë për të vendosur bustin e Skënderbeut atje së bashku me strukturat përcjellëse, është për cdo lavdatë dhe për tu përshëndetur, por, dorën në zemër, Skenderbeu eshtë më i madh për Kërçovën se sa për Garanën, ku , sigurisht i mungon edhe leja nga organet kompetente deri dje shqiptare !

Nuk dua të ma marrin për të madhe fshataret trima dhe shumë të organizuar të Garanës, por, do të klshte qenë e udhës të respektohet një farë rendi meritor sipas Kanunit Shqiptar !
Dhe për fund : shqiptarët në kohë të komunizmit nuk kishin as mundësi teorike të kërkojnë bustin e Skënderbeut në Kala, por, me sa di unë , gjer më tani,35 vjetë në demokraci, asnjë kërkesë zyrtare me shkrim nuk është paraqitur në organet kompetente për rivendosjen e Skënderbeut aty ku ka qenë ?!
Dhe, kjo nuk është aspak në rregull !
Ilaz Kadriu
Chicago, dhjetor 2025

/ms