Ky është treni që herën e fundit udhëtoi nga Kërçova për në Strugë para 50 viteve !

Pavarësisht premtimeve të freskëta për “suksese të mëdha infrastrukturore”, as nuk ekziston një trase e përcaktuar për autostradën e re drejt Qafë Thanës, as nuk ka infrastrukturë reale për hekurudhën drejt Shqipërisë. Në terren – zero kilometra hekurudhë e re nga Kërçova deri te kufiri, ndërsa segmenti Trebenishtë–Qafë Thanë, që është pjesë e paketës së autostradës me “Bechtel & Enka”, ende nuk ka nisur. Në rastin më të mirë, pritet harmonizimi me UNESCO-n dhe studime të reja.

Ndërkohë, zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit dhe Lidhjeve, Aleksandar Nikolloski, del me një PR ambicioz për “bumin ndërtimor maqedonas”. Plani i vitit 2017 parashikonte që një pjesë e hekurudhës Kërçovë–Lin të kalonte pranë liqenit, por UNESCO u kundërshtua ashpër duke paralajmëruar se një trase e tillë rrezikon statusin e trashëgimisë botërore natyrore. Alternativa që u vendos ishte një tunel nga Struga deri në Përrenjasin shqiptar, nën malin Jabllanicë – zgjidhje që, sipas vlerësimeve të atëhershme qeveritare, e rrit koston e projektit me mbi 100 milionë euro. Deri më sot, ndërtimi i hekurudhës nga Kërçova në drejtim të Qafë Thanës
duhet të nisë “nga zeroja”.

Nga pala maqedonase, për momentin ka vetëm njoftime: rindërtim i plotë, modernizim dhe elektrifikim i linjës ekzistuese Shkup–Kërçovë. Nikolloski paralajmëroi një grant prej 5,3 milionë euro nga BE për fizibilitet, me BERZHin si institucion udhëheqës që do të zgjedhë konsulentin. “Në një vit e gjysmë duhet të përgatiten studimi i fizibilitetit, studimi mjedisor dhe të tjerë, e më pas ndërtimi do të zgjaste 2 deri në 2,5 vjet. Për katër vite të kemi një hekurudhë tërësisht të rindërtuar dhe të elektrifikuar nga Shkupi deri në Kërçovë,” deklaroi ministri.

Por kjo nuk është lidhja me Shqipërinë – është “gjysmë pune”. Shteti pranon se për hekurudhën Kërçovë–Lin (përmes Strugës) do të duhen edhe pesë deri gjashtë vite vetëm për projektin bazë. Vlera e vlerësuar është rreth gjysmë miliardë euro, gjatësia rreth 70 km, me vështirësi të larta inxhinierike (analizat e vjetra përmendnin ~63 km, 49 ura dhe 13 tunele, dy stacione kryesore dhe dy më të vogla). Që nga 2017 e këtej – shumë deklarata, pak lopata. Edhe pse marrëveshja me “Bechtel & Enka” përfshin katër segmente, Trebenishtë–Qafë Thanë është bllokuar për shkak të procedurave lidhur me mbrojtjen e rajonit të Ohrit.

Aktualisht punohet në Kërçovë–Ohër, por vazhdimi drejt kufirit mbetet i pasigurt përderisa zgjasin harmonizimet për trasenë – si për rrugën, ashtu edhe për hekurudhën. Shqipëria ecën përpara me para evropiane Nga ana tjetër e kufirit, me 90,5 milionë euro (60,5 milionë grante nga BE përmes WBIF dhe 30 milionë hua nga BEI), po rindërtohet segmenti Durrës– Rrogozhinë si faza e parë e modernizimit të Korridorit 8 deri në kufirin me Maqedoninë, me bashkëfinancim edhe nga BERZH-i. Aty buldozerët tashmë po punojnë; tek ne – vetëm studime dhe njoftime.

Lidhja hekurudhore me Shqipërinë ishte një premtim zgjedhor që në vitet 2011–2015. Pasuan studime fizibiliteti, projekte ideore dhe elaborat për mjedisin; në terren – asnjë progres konkret. Sot, të njëjtat premtime janë ricikluar, me një kornizë të re PR-i për “zgjim ndërtimor kombëtar”. Deri sa institucionet të tregojnë një trase përfundimtare, afate dhe financim të mbyllur për hekurudhën drejt Shqipërisë – gjithçka mbetet në nivel konferencash shtypi. “Treni i Qirços” nuk ka lëvizur nga Kërçova për në Strugë prej dekadash; dhe me këtë ritëm, vështirë se do të mbërrijë së shpejti.

/ms