Zvicër: Shqiptari dyshohet se bëri martesë fiktive për letra ?

Gjykata Federale e Zvicrës ka publikuar një vendim të ri për një shtetas të Kosovës, të lindur më 1994, i cili prej vitesh po përpiqet të sigurojë të drejtën e qëndrimit dhe të punës në kantonin Vaud. Rasti ka një histori që nis më shumë se një dekadë më parë dhe përfshin një leje të marrë përmes bashkimit familjar, dyshime të autoriteteve për martesë fiktive, disa procedura gjyqësore dhe, së fundmi, një përpjekje për të marrë leje për veprimtari të pavarur. Vendimi i fundit i Gjykatës Federale është marrë më 17 gusht 2026 dhe është publikuar më 6 tetor.

Sipas vendimeve gjyqësore, kosovari ishte martuar më 9 shkurt 2016 në Marseille me një shtetase franceze të lindur më 1995, e cila kishte leje qëndrimi UE/EFTA dhe aktivitet pune në Zvicër. Çifti ishte vendosur në Chavannes-près-Renens, në kantonin Vaud, ndërsa më 7 prill 2016 shtetasi i Kosovës kishte marrë leje qëndrimi përmes bashkimit familjar.

Por vetëm disa muaj më vonë, në nëntor 2016, Shërbimi i Popullsisë i kantonit Vaud kishte nisur verifikime për të përcaktuar nëse bashkësia familjare ishte reale dhe nëse bashkëshortja e tij e kishte vërtet vendbanimin kryesor në Zvicër. Policia e Lausanne-s kishte intervistuar çiftin dhe kishte hartuar raport hetimor, ndërsa autoritetet vazhduan me marrjen e deklaratave dhe verifikimin e rrethanave të martesës.

Rrethanat u komplikuan më tej në vitet pasuese. Më 15 janar 2018, bashkëshortja franceze solli në jetë një fëmijë që më vonë rezultoi se ishte nga një marrëdhënie me një person tjetër. Më 1 nëntor 2019, ajo u largua zyrtarisht nga Zvicra dhe u kthye për të jetuar jashtë vendit. Më 1 korrik 2020, shtetasi kosovar kërkoi vazhdimin e lejes së tij të qëndrimit, duke iu referuar punësimit të tij dhe ndarjes nga bashkëshortja.Më 9 korrik 2021, Shërbimi i Popullsisë i Vaudit refuzoi vazhdimin e lejes së qëndrimit dhe urdhëroi largimin e tij nga Zvicra. Autoriteti kishte vlerësuar se ekzistonin elemente të një martese të bërë për qëllime të lejes së qëndrimit, ndërsa alternativisht kishte konstatuar se bashkësia reale martesore nuk ekzistonte më të paktën që nga viti 2017.

Ky vendim u kundërshtua nga shtetasi kosovar, por ankesa e tij u refuzua fillimisht nga autoritetet kantonale dhe më pas edhe nga Gjykata Federale më 2 gusht 2023.Dosja gjyqësore përmban edhe një episod më të hershëm. Në gusht të vitit 2015, para martesës, ai ishte kapur në Zvicër duke qëndruar pa leje dhe kishte në posedim një pasaportë të rreme sllovene. Në atë kohë kishte deklaruar se po ndiqte studime në Kosovë dhe se kishte ardhur në Zvicër për të qëndruar pranë babait të tij, i cili kishte një biznes atje. Kjo rrethanë ishte pjesë e historikut të rastit të shqyrtuar më vonë nga autoritetet e Vaudit.Pas humbjes së çështjes për vazhdimin e lejes, shtetasi kosovar bëri edhe një përpjekje tjetër për të qëndruar në Zvicër. Në shtator 2023 ai kërkoi leje qëndrimi duke pretenduar një rast individual me vështirësi të veçanta, por edhe kjo kërkesë u refuzua.

Refuzimi u konfirmua përfundimisht nga Gjykata Federale më 21 janar 2025.Më pas, çështja mori një drejtim tjetër. Në shkurt të vitit 2025, dy kompani në kantonin Vaud kërkuan nga autoritetet që shtetasit kosovar t’i lejohej të ushtronte veprimtari të pavarur fitimprurëse në kuadër të tyre. Njëra prej kompanive merrej me punime në sektorin e ndërtimit, përfshirë lyerjen, izolimin, renovimin, dyshemetë dhe punime të tjera, ndërsa kosovari figuron si administrator ose bashkëmenaxher në këto shoqëri.Drejtoria e Përgjithshme për Punësim dhe Treg të Punës e Vaudit e refuzoi kërkesën më 6 maj 2025. Dy kompanitë dhe shtetasi kosovar e kundërshtuan vendimin, duke kërkuar edhe që ai të lejohej të qëndronte dhe të punonte në Zvicër gjatë procedurës. Gjykata Kantonale e refuzoi ankesën më 15 prill 2026, ndërsa çështja përfundoi sërish në Gjykatën Federale.

Në vendimin e 17 gushtit 2026, Gjykata Federale nuk hyri në shqyrtimin e plotë të meritave të kërkesës për leje. Ajo konstatoi se dispozita ligjore që rregullon pranimin e të huajve për veprimtari të pavarur i jep autoritetit mundësi vendimmarrjeje, por nuk i garanton vetë të huajit një të drejtë automatike për qëndrim. Për këtë arsye, ankesa në të drejtën publike u shpall e papranueshme.Gjykata shpalli të papranueshme edhe ankesën kushtetuese subsidiare. Ankuesit pretenduan, ndër të tjera, shkelje të së drejtës për t’u dëgjuar dhe paragjykim nga një gjyqtare kantonale, por Gjykata Federale vlerësoi se argumentet nuk ishin të mjaftueshme për të hapur rrugën e shqyrtimit kushtetues.Në fund, dy kompanitë dhe shtetasi kosovar humbën edhe këtë procedurë.

Gjykata Federale vendosi që shpenzimet gjyqësore prej 2.000 frangash t’u ngarkohen ankuesve bashkërisht.Rasti tregon se beteja juridike nuk lidhej vetëm me kërkesën e fundit për punë të pavarur. Në themel të saj qëndron refuzimi i vitit 2021 për vazhdimin e lejes së qëndrimit, pasi autoritetet kishin vënë në dyshim realitetin e martesës mbi të cilën ishte fituar fillimisht e drejta e qëndrimit në Zvicër.

/urgjent