Nusja e Kërçovës, rituali shqiptar që i ka mbijetuar shekujve

Në pamje të parë mund të duket si një kostum teatral apo një ritual i pazakontë, por në të vërtetë bëhet fjalë për një nga traditat më të vjetra të dasmave shqiptare, e cila vazhdon të ruhet në Kërçovë të Maqedonisë së Veriut.

E njohur si “Nusja me tel”, nusja vishet me kostumin karakteristik të zonës, të stolisur me dhjetëra monedha dhe zbukurime metalike, ndërsa fytyra i lyhet me ngjyrë të bardhë. Sipas studiuesve të etnologjisë, kjo ngjyrë simbolizon pastërtinë, kalimin nga vajzëri në jetën bashkëshortore dhe mbrojtjen nga syri i keq.

Shumë rite të tilla konsiderohen si mbetje të besimeve shumë të hershme, që datojnë para krishterimit dhe islamit, të cilat më vonë janë ruajtur si pjesë e traditës popullore, pa pasur domosdoshmërisht një kuptim fetar.

Tradita e zbukurimit të nuses me monedha ari ose argjendi është ruajtur edhe në treva të tjera shqiptare, si në Dibër, Malësi, Kosovë dhe disa zona të Shqipërisë së Veriut, ku monedhat simbolizonin jo vetëm zbukurimin, por edhe pasurinë dhe statusin e familjes.

Megjithatë, lyerja e plotë e fytyrës me të bardhë mbetet një tipar karakteristik që lidhet veçanërisht me zonën e Kërçovës dhe disa fshatra përreth. Pavarësisht modernizimit, shumë familje vazhdojnë ta ruajnë këtë ceremoni si një mënyrë për të mos humbur identitetin dhe trashëgiminë kulturore të të parëve.

/ms