Përleshje në qendrën e Beogradit ! (VIDEO)

Dhjetëra mijëra qytetarë u mblodhën të shtunën në sheshin “Slavija” në Beograd, në një nga protestat më të mëdha të muajve të fundit kundër pushtetit të presidentit Aleksandar Vuçiq.

Tubimi u organizua nga lëvizja studentore nën moton “Ti dhe unë, Slavija, sepse studentët fitojnë”, me kërkesën kryesore për zgjedhje të parakohshme parlamentare, demokratizim të vendit, sundim të ligjit dhe përgjegjësi për korrupsionin.
Protestat në Serbi nisën pas tragjedisë së 1 nëntorit 2024 në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, ku nga shembja e një strehe humbën jetën 16 persona. Ngjarja shkaktoi zemërim të madh publik, pasi u lidh nga protestuesit me korrupsionin, neglizhencën dhe keqmenaxhimin gjatë punimeve infrastrukturore.

Pas kësaj tragjedie, protestat antikorrupsion u zgjeruan, ndërsa lëvizja studentore u shndërrua në një nga aktorët kryesorë të pakënaqësisë kundër pushtetit.
Tubimet nisën që gjatë ditës në katër lokacione të Beogradit: në Zemun, pranë Fakultetit Juridik, në Sheshin e Republikës dhe në Autokomanda. Kolonat e studentëve dhe qytetarëve u nisën më pas drejt “Slavijas”, ndërsa në disa pika u shpërndanë distinktivë, bluza me mbishkrimin “Studentët fitojnë” dhe materiale informuese për programin e lëvizjes studentore.
Në protestë morën pjesë qytetarë nga Beogradi dhe nga qytete të tjera të Serbisë, përfshirë Novi Sadin, Aranxhellovcin, Shabacin dhe vende të tjera.

Kompania shtetërore hekurudhore anuloi gjatë ditës trenat për në Beograd dhe nga Beogradi, gjë që nga organizatorët u interpretua si përpjekje për të penguar ardhjen e protestuesve nga pjesë të tjera të vendit.
Numri i pjesëmarrësve mbetet i kontestuar. Policia serbe tha se në protestë morën pjesë rreth 34.300 qytetarë, ndërsa organizata “Arkivi i Tubimeve Publike” vlerësoi se pamjet tregojnë se tubimi ishte në rangun e protestave më të mëdha studentore dhe se numri mund të jetë mbi 100.000. Kjo organizatë paralajmëroi se nuk do të publikonte menjëherë vlerësim përfundimtar, për shkak të vështirësisë së llogaritjes së një turme kaq të madhe.
Në skenën e vendosur në “Slavija” folën studentë, profesorë, akademikë, aktorë dhe përfaqësues të sistemit të drejtësisë.

Ata kërkuan luftë kundër korrupsionit, gjyqësor të pavarur, prokurori të pavarur, zgjedhje të parakohshme, respektim të ligjit dhe përgjegjësi për tragjedinë e Novi Sadit.
Një studente nga Bajina Bashta deklaroi se kërkesat studentore tashmë janë shndërruar në kërkesa të qytetarëve. Ajo tha se Serbia duhet të zgjedhë “nëse është për shtetin apo për mafian”, duke akuzuar pushtetin për lidhje me krimin, korrupsionin dhe dhunën ndaj qytetarëve.
Prokurorja Bojana Savoviq deklaroi se “asnjë uniformë nuk guxon të jetë mbi ligjin” dhe se çdo përdorim i tepruar i forcës, çdo poshtërim i qytetarëve dhe çdo sjellje e paligjshme duhet të hetohet në mënyrë efektive, transparente dhe të pavarur. Ajo tha se një shtet ku ligjet zbatohen në mënyrë selektive “pushon së qeni shtet dhe shndërrohet në organizatë mafioze”.

Në tubim u fol edhe për gjendjen në arsim, shëndetësi, kulturë, media, bujqësi, të drejtat e punëtorëve dhe kundërshtimin ndaj shfrytëzimit të litiumit në Serbi. Disa folës kritikuan themelimin e Universitetit Kishtar “Sveti Sava”, ndërsa të tjerë folën për raportin e shtetit ndaj universiteteve, lirinë e mediave dhe ndikimin e pushtetit mbi institucionet.
Gjatë protestës u panë flamuj të Serbisë, pankarta me mbishkrimin “Studentët fitojnë”, distinktivë me duar të kuqe dhe mesazhin “Duart i keni të përgjakura”, si dhe flamuj me hartën e Kosovës dhe parullën “Nuk ka dorëzim”. Në fund të tubimit u ndezën flakadanë, ndërsa turma brohoriti: “Kush nuk kërcen, ka heshtur”.
Tubimi zyrtarisht përfundoi pak para orës 20:00. Deri në atë moment protesta u përshkrua nga shumë raportues si kryesisht paqësore. Mirëpo, pas shpërndarjes së pjesëmarrësve, në disa zona të qendrës së Beogradit shpërthyen incidente, kryesisht pranë Parkut të Pionierëve, Presidencës së Serbisë, rrugës Kralja Milana, ndërtesës “London”, Bulevardit Kralja Aleksandra dhe afër Fakultetit Juridik.

Në Parkun e Pionierëve ndodheshin mbështetës të presidentit Aleksandar Vuçiq dhe kundërshtarë të bllokadave, të mbledhur në një kamp të rrethuar me gardhe, i njohur si “Ćacilend”. Zona ishte e siguruar nga forca të shumta policore, përfshirë policinë me pajisje për shpërndarjen e demonstratave, Brigadën Policore dhe Xhandarmërinë.
Sipas raportimeve nga terreni, një grup personash, kryesisht të maskuar, hodhi flakadanë, petarda, gurë, shishe, mjete piroteknike dhe sende të tjera drejt kordonëve policorë. Në disa raste u raportua edhe për hedhje të blloqeve të betonit dhe për rrëzimin e gardheve pranë Parkut të Pionierëve. Në rrugë u përmbysën kontejnerë, disa prej tyre u dogjën, ndërsa u shkulën edhe vazo të mëdha lulesh dhe pjesë kalldrëmi.

Policia ngriti mburojat, formoi kordone dhe nisi t’i shtynte grupet e protestuesve drejt rrugëve përreth. Në disa lokacione u përdor gaz lotsjellës, sprej djegës dhe mjete për shpërndarjen e turmës. Disa pamje treguan edhe policë civilë duke ndaluar persona në rrugë. Raportuesit nga terreni thanë se një pjesë e madhe e qytetarëve qëndronte anash ose po kthehej qetësisht në shtëpi, ndërsa përleshjet nisën nga një grup më i vogël personash të maskuar.

Në afërsi të Fakultetit Juridik dhe Përmendores së Vukut pati gjithashtu ndërhyrje policore dhe ndalime. U raportua se policia u vërsul drejt të tubuarve në një kryqëzim para Fakultetit Juridik dhe se kishte të lënduar. Po ashtu, disa media raportuan për qytetarë dhe të rinj të rrëzuar përtokë gjatë ndërhyrjeve.

Ministri i Punëve të Brendshme, Ivica Daçiq, deklaroi se policia ndaloi 23 persona për sulme ndaj zyrtarëve policorë. Ai tha se ka edhe policë të lënduar, por nuk dha menjëherë numrin e saktë dhe shkallën e lëndimeve. Sipas tij, sulmet ndaj policisë ishin të paprovokuara dhe u kryen nga “pjesa ekstreme” e pjesëmarrësve në tubim.

Daçiq tha se policia “po kryente detyrën e saj dhe nuk sulmoi askënd”, ndërsa shtoi se të gjithë ata që kanë marrë pjesë në sulme do të identifikohen dhe procedohen. Ai theksoi se sulmi ndaj policisë është vepër e rëndë penale. Më vonë, ai deklaroi se rendi dhe qetësia publike ishin rivendosur dhe se trafiku ishte normalizuar në pjesën më të madhe të Beogradit, përveç një tubimi më të vogël pranë Fakultetit Juridik.

Prokuroria e Lartë Publike në Beograd njoftoi se të gjithë personat që sulmuan zyrtarët policorë pas përfundimit të tubimit në “Slavija” do të identifikohen dhe procedohen në përputhje me ligjin. Prokuroria i dënoi ashpër sulmet ndaj policisë dhe paralajmëroi se sulmi ndaj pjesëtarëve të policisë përbën vepër penale.
Pas incidenteve u deklarua edhe presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili ndodhej në prag të nisjes për vizitë zyrtare në Kinë. Ai i ftoi kundërshtarët politikë në dialog dhe tha se shteti do të vendosë rendin dhe qetësinë publike. Vuçiq tha se protestuesit, sipas tij, “treguan natyrën e tyre të dhunshme” dhe se “nuk mund t’i durojnë dallimet politike”. Ai shtoi se Serbia do të funksionojë në përputhje me Kushtetutën dhe ligjin.

Kryetarja e Kuvendit të Serbisë, Ana Brnabiq, deklaroi se protesta studentore “nuk ofroi asgjë të re” dhe se në Serbi “demokracia po lulëzon”. Ajo citoi vlerësimin e policisë për 34.300 pjesëmarrës dhe tha se e vetmja dhunë e parë gjatë ditës ishte, sipas saj, “dhuna nga ana e bllokuesve”.

Në anën tjetër, mediat ndërkombëtare si Reuters, AP, AFP, Al Jazeera, DW, Sky News dhe CBS raportuan se dhjetëra mijëra qytetarë kërkuan zgjedhje të parakohshme dhe fundin e qeverisjes së gjatë të Vuçiqit. Ato theksuan se lëvizja studentore është rritur pas tragjedisë së Novi Sadit dhe se protesta e fundit tregon se pakënaqësia ndaj pushtetit vazhdon.
Mediat ndërkombëtare raportuan gjithashtu për përleshje pas tubimit, përdorim të gazit lotsjellës, granatave trullosëse dhe sprejit djegës nga policia, si dhe për hedhje flakadanësh, gurësh dhe shishesh nga grupe protestuesish. Disa raportime përmendën edhe shqetësimet ndërkombëtare për gjendjen e të drejtave të njeriut në Serbi, presionin ndaj gazetarëve dhe aktivistëve, si dhe akuzat për përdorim të tepruar të forcës në protesta të mëparshme.

Komisioneri për të Drejtat e Njeriut i Këshillit të Evropës, Michael O’Flaherty, kishte shprehur më herët shqetësim për përkeqësimin e gjendjes së të drejtave të njeriut në Serbi, duke përmendur raportime për dhunë policore, sulme ndaj gazetarëve dhe aktivistëve, si dhe ngushtim të hapësirës qytetare.
Serbia formalisht synon anëtarësimin në Bashkimin Evropian, por ruan lidhje të ngushta me Rusinë dhe Kinën. Zyrtarë të BE-së kanë paralajmëruar se rrëshqitja demokratike nën qeverisjen e Vuçiqit mund t’i kushtojë vendit rreth 1.5 miliardë euro fonde evropiane.

Protesta e së shtunës u zhvillua në të njëjtin shesh ku në mars 2025 u mbajt një nga tubimet më të mëdha antigovernitare në historinë e re të Serbisë. Ajo protestë përfundoi në rrethana të diskutueshme, pasi u ngritën pretendime për përdorimin e një arme zanore kundër demonstruesve paqësorë, pretendime që qeveria serbe i ka mohuar.

Në përfundim, protesta në “Slavija” tregoi se lëvizja studentore mbetet një faktor i rëndësishëm politik dhe shoqëror në Serbi. Ajo mblodhi dhjetëra mijëra qytetarë me kërkesa për zgjedhje, drejtësi dhe përgjegjësi, por pas pjesës zyrtare u shoqërua me incidente të dhunshme, ndërhyrje policore dhe arrestime. Për pushtetin, incidentet dëshmojnë se protesta u përshkallëzua në dhunë; për kritikët e qeverisë, ato nuk e zbehin mesazhin kryesor të tubimit: kërkesën për ndryshim politik, sundim të ligjit dhe përgjegjësi për korrupsionin në Serbi.

VIDEO:

/ms