Kur një fjalë bëhet armë? — Fisnik Zyberi flet për gjuhën, identitetin dhe përjashtimin në “Zërat e Iliridës”

Në episodin e gjashtë të podcastit “Zërat e Iliridës”, i ftuar është historiani Fisnik Zyberi, studiues në Universitetin e Cyrihut, me fokus në historinë politike dhe sociale të Evropës Juglindore.

Biseda u përqendrua në fuqinë e gjuhës dhe mënyrën se si termat dhe narrativat mund të ndikojnë në krijimin e ndarjeve shoqërore, frikës dhe përjashtimit.

Që në hyrje të episodit shtrohet pyetja kryesore:
“A është një fjalë vetëm një fjalë… apo mund të bëhet armë?”

Një nga temat qendrore të diskutimit ishte evoluimi historik i termit “Šiptari” dhe mënyra se si ai ndryshoi kuptim në kontekstin politik dhe shoqëror të Jugosllavisë dhe rajonit. Zyberi shpjegoi se si gjuha nuk përdoret vetëm për komunikim, por edhe si instrument për klasifikimin e njerëzve dhe ushtrimin e pushtetit.

Sipas tij, transformimi i termave të caktuar nuk ndodh brenda natës, por është rezultat i proceseve të gjata politike, mediatike dhe shoqërore. Në bisedë u trajtua edhe roli i mediave dhe politikës në normalizimin e gjuhës përjashtuese dhe ndikimi që kjo mund të ketë në marrëdhëniet mes komuniteteve.

Një tjetër pyetje që u diskutua ishte nëse dhuna fillon gjithmonë me gjuhën. Në këtë kontekst, Zyberi theksoi se gjuha shpesh shërben si paralajmërim i tensioneve më të mëdha shoqërore dhe politike.

Biseda preku edhe çështjen e identitetit dhe përkatësisë, sidomos për individët që jetojnë mes kulturave dhe identiteteve të ndryshme. Historiani foli për sfidat e të qenit “mes dy botëve” dhe mënyrën se si identiteti shpesh bëhet një negociatë e vazhdueshme mes individit dhe shoqërisë.

Në fund të episodit, u diskutua edhe mundësia që gjuha të mos përdoret vetëm për ndarje, por edhe për krijimin e urave dhe mirëkuptimit mes njerëzve.

Fisnik Zyberi është historian në Universitetin e Cyrihut dhe merret me studimin e historisë politike dhe sociale të Evropës Juglindore, me interes të veçantë për mënyrën se si shtetet dhe shoqëritë përdorin gjuhën për të klasifikuar njerëzit dhe për të ushtruar pushtet.

Episodi i plotë i bisedës është publikuar në kanalin “Zërat e Iliridës” në YouTube.

/zerat e ilirides