{"id":92464,"date":"2024-05-24T09:46:42","date_gmt":"2024-05-24T07:46:42","guid":{"rendered":"https:\/\/kercova.net\/?p=92464"},"modified":"2026-01-28T13:39:40","modified_gmt":"2026-01-28T12:39:40","slug":"albert-einstein-nga-zvicra-erdhi-azilant-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kercova.net\/?p=92464","title":{"rendered":"Albert Einstein nga Zvicra erdhi azilant n\u00eb Shqip\u00ebri ?"},"content":{"rendered":"<p>Albert Einstein i lindur m\u00eb 14 mars 1879 n\u00eb Ulm (W\u00fcrttemberg, Perandoria Gjermane) dhe vdiq m\u00eb 18 Prill 1955 n\u00eb Princeton (Nju Xhersi, Shtetet e Bashkuara), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fizikant teorik. Ai ishte vazhdimisht gjerman, pa shtet\u00ebsi (midis 1896 dhe 1901), zviceran (1901) dhe me komb\u00ebsi t\u00eb dyfisht\u00eb zvicerane-amerikane (1940). Ai u martua me Mileva Mariqi, pastaj kush\u00ebrir\u00ebn e saj Elsa Einstein. Albert Einstein nga Zvicra \u00ab azil \u00bb n\u00eb Shqip\u00ebri ne vitin 1930. Sikur t\u2019mos ishin shqiptar\u00ebt te clin e shtrhuan per tri vite (Pogradec) bota a do t\u00eb kishte fizicientin e njohur Einstein. Apo, a do te kishim nj\u00eb bot\u00eb tjet\u00ebr, nga kjo e sotmja? ka pyetur gazeta zvicerane ne shqip Le Canton27.ch<\/p>\n<p>Albert Einstein \u00ab turisti \u00bb i par\u00eb hebre me pasaport\u00eb shqiptare n\u00eb Pogradec i cili jetoi n\u00eb Gjermani, Zvic\u00ebr dhe nga Shqiperia n\u00eb Amerik\u00eb\u2026<br \/>\nAi botoi teorin\u00eb e tij t\u00eb relativitetit special n\u00eb 1905 dhe teorin\u00eb e tij t\u00eb gravitetit, t\u00eb njohur si relativiteti i p\u00ebrgjithsh\u00ebm, n\u00eb 1915. Ai kontribuoi ndjesh\u00ebm n\u00eb zhvillimin e mekanik\u00ebs kuantike dhe kozmologjis\u00eb, dhe mori \u00e7mimin Nobel n\u00eb fizik\u00eb p\u00ebr shpjegimin e tij t\u00eb fotoelektrik\u00ebs efekt. Puna e tij \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e njohur p\u00ebr publikun e gjer\u00eb p\u00ebr ekuacionin E = mc2, i cili vendos nj\u00eb ekuivalenc\u00eb midis mas\u00ebs dhe energjis\u00eb s\u00eb nj\u00eb sistemi.<\/p>\n<p>Ai sot konsiderohet si nj\u00eb nga shkenc\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb histori dhe fama e tij shtrihet shum\u00eb p\u00ebrtej komunitetit shkencor.<br \/>\nJan\u00eb t\u00eb shumta gazetat q\u00eb kan\u00eb botuar artikuj p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb Albert Einstein t\u00eb ishte pajisur me pasaport\u00eb shqiptare kur u largua nga Europa p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs. Thuhej se ai shkoi n\u00eb Shqip\u00ebri, mori pasaport\u00ebn dhe viz\u00ebn amerikane dhe pas 3 dit\u00ebsh udh\u00ebtoi p\u00ebr n\u00eb Shtetet e Bashkuara. Jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb d\u00ebshmi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fakt. (\u00ab There are many newspapers that have published articles about a possibility that Albert Einstein was provided with an Albanian Passport when he left Europe for the United States. It was said that he went to Albania, got the passport and the US Visa and after 3 days he travelled to the United States \u00bb)<\/p>\n<p>Gazeta Die Welt: Shqip\u00ebria, nj\u00eb vend musliman q\u00eb shp\u00ebtoi hebrenjt\u00eb n\u00eb xhami (\u201cDas muslimische Land, das Tausende Juden rettete\u201d)<br \/>\nKy fakt i b\u00ebn edhe shqiptar\u00ebt shum\u00eb krenar\u00eb p\u00ebr at\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb. Vler\u00ebsohet se n\u00eb fillim t\u00eb vitit 1930, si Shqip\u00ebria po ashtu edhe Kosova kishte sterhuar mbi 1000 hebrenj\u00eb t\u00eb strejar ne vednbanikme te ndyrshme, madhje edhe ne xhamia. N\u00eb vitin 1945 ky num\u00ebr u rrit\u00eb ne rreth 3000, shkruan gazeta zvicerane n\u00eb shqip Le Canton27.ch duke ju referuar burimeve nga Tirana zyrtare. Per kete flasin edhe mediat beotrore, sikur edhe ato gjermane.<\/p>\n<p>Keshtu gazeta gjermane \u201cDie Welt\u201d ka shkruar se \u00ab Shqip\u00ebria, nje vend musliman q\u00eb shp\u00ebtoi mij\u00ebra hebrenj\u00eb (\u201cDas muslimische Land, das Tausende Juden rettete\u201d), citon Le Canton27.ch<br \/>\nShqip\u00ebria, nje vend musliman q\u00eb shp\u00ebtoi mij\u00ebra hebrenj\u00eb (\u00ab Albanien: Das muslimische Land, das Tausende Juden rettete \u00bb; \u00ab Muslimische Albaner retten Juden w\u00e4hrend des Holocaust \u00bb) ka shkruar sot gazeta prestigjioze gjermane \u201cDie Welt\u201d duke b\u00ebr\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr bujarin e shqiptar\u00ebve gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb nazismit, shkruan gazeta zvicerane Le Canton27.ch duke ju referuar Die Welt.<\/p>\n<p>Gazeta amerikane \u201cTime\u201d p\u00ebr shqiptar\u00ebt: Heronjt\u00eb mysliman\u00eb q\u00eb shp\u00ebtuan hebrenjt\u00eb<br \/>\nMelissa Chan n\u00eb shkrimin e saj n\u00eb revist\u00ebn prestigjioz\u00eb \u201cTime\u201d thot\u00eb se \u00ab edhe n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb err\u00ebta, ka heronj \u2013 historit\u00eb e shqipatreve mysliman\u00eb q\u00eb rrezikuan jet\u00ebt e tyre p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar hebrenjt\u00eb q\u00eb persekutoheshin gjat\u00eb Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore\u2026<\/p>\n<p>Kurse sipas BBC ne korrikun e vitit te kaluar ne raportimin e saj te titulluar \u00ab Mysliman\u00ebt q\u00eb shp\u00ebtuan mij\u00ebra hebrenj nga Holokausti me kodin e nderit \u00bb (\u00ab Muslims who saved thousands of Jews from the Holocaust by code of honor \u00bb) tha nder tjera se \u00ab Nj\u00eb familje refugjat\u00ebsh hebrenj nga Shkupi, Maqedoni, me nj\u00eb familje shqiptare q\u00eb i priti n\u00eb vitin 1943 n\u00eb Tiran\u00eb, Shqip\u00ebri. Por mbrojtja e pushtetit nuk zgjati shum\u00eb. N\u00eb vitin 1939, Italia pushtoi Shqip\u00ebrin\u00eb, e shpalli at\u00eb protektorat dhe Mbreti Zog I u detyrua t\u00eb arratisej. Me vendin n\u00ebn autoritetin e Benito Musolinit, u b\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr hebrenjt\u00eb t\u00eb hynin n\u00eb vend. \u00bb<\/p>\n<p>Popullsia hebreje n\u00eb Shqip\u00ebri u rrit tre her\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs u reduktua n\u00eb miliona. Kur nazist\u00ebt nis\u00ebn t\u00eb ndiqnin hebrenjt\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, ishte mbreti shqiptar Ahmet Zogu ai q\u00eb udh\u00ebzoi t\u00eb gjitha misionet e tij konsullore q\u00eb t\u2019i jepnin viza \u00e7do hebreu, i cili pavar\u00ebsisht se pasaporta e tij\/saj kishte t\u00eb stampuar shenj\u00ebn \u201cJ\u201d p\u00ebr \u201c\u00e7ifut\u201d, duhet lejuar t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb pacaktuar q\u00ebndrimi.<\/p>\n<p>Nga viti 1937 deri n\u00eb fund t\u00eb luft\u00ebs, nj\u00eb num\u00ebr i madh hebrenjsh hyn\u00eb dhe u strehuan n\u00eb Shqip\u00ebri, duke q\u00ebndruar atje ose duke u nisur drejt vendeve t\u00eb tjera t\u00eb sigurta.<br \/>\nK\u00ebshtu, Divizioni SS Skenderbeg, arrestoi 300 hebrenj\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb. N\u00eb mes t\u00eb majit dhe qershorit 510 \u201d hebrenj, komunist\u00ebt, partizan\u00eb dhe njer\u00ebzit e dyshimta \u201d u arrestuan , prej t\u00eb cil\u00ebve gjysma jan\u00eb deportuar n\u00eb kampet naziste t\u00eb shfarosjes . Mbi t\u00eb gjitha SS \u2013 shqiptar\u00eb t\u00eb marshonin p\u00ebrpara kund\u00ebr serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs, n\u00eb Shqip\u00ebri jetuan 180 hebrenj. Kur kufijt\u00eb u hap\u00ebn n\u00eb 1991, shumica u larguan nga vendi p\u00ebr n\u00eb Izrael. N\u00eb vitin 2021 do t\u00eb kishte nga 50 deri n\u00eb 200 hebrenj t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Familja herbreje Johanna Neumann fillimishtz u strehua n\u00eb nj\u00eb xhami. N\u00eb shtatorin e 1943, para se t\u00eb persekutoheshin nga nazist\u00ebt, hebrenjt\u00eb u larguan p\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri . Vend i vog\u00ebl i mbajti ata, sepse banor\u00ebt e saj p\u00ebrdornin kodin e lasht\u00eb t\u00eb mikpritjes s\u00eb detyruar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb prej tyre ishte edhe Johanna Neumann . Ajo ka lindur n\u00eb vitin 1930 n\u00eb Hamburg . Shtat\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb , prind\u00ebrit vendos\u00ebn t\u00eb iknin . Me tren, familja arriti n\u00eb Itali dhe nj\u00eb anije i solli ata m\u00eb pas n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb , Mbreti Ahmet Zogu ishte si shumica e subjekteve t\u00eb tij musliman .<\/p>\n<p>\u201cNe ishim t\u00eb mir\u00ebpritur me krah\u00eb hapur dhe kishim shum\u00eb shok\u00eb shqiptar\u00eb ,\u201d thot\u00eb Johanna Neumann q\u00eb sot jeton n\u00eb Washington DC.<\/p>\n<p>Madje edhe at\u00ebher\u00eb, Shqip\u00ebria ishte n\u00eb fakt nj\u00eb protektorat italian , dhe vendi m\u00eb i prapambetur n\u00eb Evrop\u00eb . Ajo nuk kishte hekurudha dhe vet\u00ebm disa qindra kilometra rrug\u00eb t\u00eb asfaltuara, lidhjet telegrafike funksiononin me v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebrfshir\u00eb dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb shkollave t\u00eb mesme. Shqip\u00ebria, u b\u00eb pas pushtimit italian, pjes\u00eb e Perandoris\u00eb Italiane, me diktatorin fashist n\u00eb krye.<\/p>\n<p>\/lecanton27<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Albert Einstein i lindur m\u00eb 14 mars 1879 n\u00eb Ulm (W\u00fcrttemberg, Perandoria Gjermane) dhe vdiq<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":123613,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-92464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=92464"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/92464\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/123613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=92464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=92464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=92464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}