{"id":5691,"date":"2020-01-28T08:05:26","date_gmt":"2020-01-28T08:05:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kercova.net\/?p=5691"},"modified":"2026-09-06T15:10:27","modified_gmt":"2026-09-06T13:10:27","slug":"xhelku-maksuti-kercovari-i-pergjeruar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kercova.net\/?p=5691","title":{"rendered":"Xhelku Maksuti, k\u00ebr\u00e7ovari i p\u00ebrgj\u00ebruar"},"content":{"rendered":"<p>Njeriun e par\u00eb q\u00eb do ta takojm\u00eb, me t\u00eb arritur n\u00eb Bukuresht, do t\u00eb jet\u00eb Xhelku Maksuti. K\u00ebshtu do t\u00eb vepronte edhe \u00e7do gazetar tjet\u00ebr q\u00eb do t\u00eb d\u00ebshiroj t\u00eb v\u00eb kontakt me shqiptar\u00ebt e Rumanis\u00eb. Por, kush \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Xhelku Maksuti?<\/p>\n<p>N\u00eb Bukuresht dhe n\u00eb mbar\u00eb Rumanin\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr personalitetet m\u00eb t\u00eb respektuara, jo vet\u00ebm n\u00eb radh\u00ebt e shqiptar\u00ebve, por n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, n\u00eb qarqet intelektuale rumune. Xhelku \u00ebsht\u00eb profesor universitar i Historis\u00eb dhe nj\u00ebri nd\u00ebr intelektual\u00ebt m\u00eb ambicioz q\u00eb kontribuoi n\u00eb ndri\u00e7imin e veprave t\u00eb rilind\u00ebsve tan\u00eb dhe t\u00eb mbar\u00eb komunitetit shqiptar\u00eb n\u00eb Rumani, madje edhe n\u00eb suaza nd\u00ebrkomb\u00ebtare. K\u00ebto p\u00ebrpjekje t\u00eb tija shkencore e patriotike, Xhelku i filloi n\u00eb mosh\u00ebn m\u00eb t\u00eb re, qysh at\u00ebher\u00eb kur e kuptoi prejardhjen e tij shqiptare.<\/p>\n<p>Takimi yn\u00eb i par\u00eb me Xhelkun do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb i ngroht\u00eb, shum\u00eb i p\u00ebrzem\u00ebrt! Kjo ndjenj\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb n\u00eb fytyr\u00ebn e tij\u2026 Xhelku na fton brenda n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij, duke na e b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se, gjat\u00eb dit\u00ebve q\u00eb do t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb n\u00eb Bukuresht, ne do t\u00eb jemi t\u00eb vendosur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij. \u201cK\u00ebshtu kemi vendosur q\u00eb nga momenti kur na e b\u00ebt\u00eb t\u00eb njohur ardhjen tuaj\u201d, na thot\u00eb Xhelku i buz\u00ebqeshur. K\u00ebt\u00eb do ta v\u00ebrtetoj\u00eb sakaq edhe bashk\u00ebshortja e tij, zonja Dojna!<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebrkund\u00ebr insistimit ton\u00eb p\u00ebr t\u2019u vendosur n\u00eb hotel, ai me k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebsi do t\u00eb na thot\u00eb se \u201chotel dhe konak p\u00ebr ju \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia ime\u201d! Kjo mbetet k\u00ebshtu dhe nuk do t\u00eb flasim m\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, na thot\u00eb Xhelku, shum\u00eb i vendosur\u2026<\/p>\n<p>Me t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb dhom\u00ebn e pritjes, n\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebndet v\u00ebrejm\u00eb suvenire shqiptare. P\u00ebrball\u00eb e ka vendosur flamurin shqiptar dhe figur\u00ebn e Skenderbeut, por ajo q\u00eb t\u00eb bie n\u00eb sy dhe t\u00eb mahnit\u00eb, \u00ebsht\u00eb biblioteka e jasht\u00ebzakonshme e tij, ku dominojn\u00eb edhe tituj t\u00eb shumt\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n<p>Duke v\u00ebrejtur kureshtjen ton\u00eb, zonja Dojna do t\u00eb na thot\u00eb se Xhelku, edhe kur fle, mendon p\u00ebr shqiptar\u00ebt!<\/p>\n<p>\u201cNovo Sella e K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs, ku lindi babai i tij, i duket m\u00eb e shtrenjt\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Bukuresht. Po, edhe un\u00eb jam e dashuruar dhe e magjepsur me fshatin e babait t\u00eb Xhelku! Po, sa mir\u00eb na kan\u00eb pritur atje! Oh, \u00e7far\u00eb jete t\u00eb \u00ebmb\u00ebl dhe t\u00eb ngroht\u00eb b\u00ebhej atje\u2026 Sa t\u00eb dashur jan\u00eb ata njer\u00ebz. M\u00eb b\u00ebhej se gjendem n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb tjet\u00ebr\u2026 Po, nga ana tjet\u00ebr, k\u00ebnaqesha kur e shihja Xhelkun q\u00eb dukej se fluturonte nga g\u00ebzimi. Q\u00eb t\u00eb dy ishim t\u00eb magjepsur! K\u00ebtu vinim p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Xhelku ishte i p\u00ebrgj\u00ebruar dhe \u00ebnd\u00ebrronte q\u00eb t\u00eb vij dhe t\u00eb shkel\u00eb n\u00eb fshatin e lindjes s\u00eb babait t\u00eb tij, sepse Xhelku kishte lindur n\u00eb Bukuresht! Babai i tij, vazhdimisht na fliste p\u00ebr K\u00ebr\u00e7ov\u00ebn, p\u00ebr shqiptar\u00ebt e atjesh\u00ebm, p\u00ebr tradit\u00ebn dhe zakonet e tyre. Kishte nj\u00eb mall t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm. Vet\u00ebn kur e vizituam Novo Sell\u00ebn, na rikujtoheshin rr\u00ebfimet e babait t\u00eb Xhelkut, i cili duke mosduruar nostalgjin\u00eb, nganj\u00ebher\u00eb ia thoshte edhe k\u00ebng\u00ebs k\u00ebr\u00e7ovare\u2026\u201d.<\/p>\n<p>Xhelku e d\u00ebgjonte me shum\u00eb kujdes rr\u00ebfimin e zonj\u00ebs Dojna dhe duket shum\u00eb i mall\u00ebngjyer n\u00eb fytyr\u00eb, por at\u00eb rr\u00ebfim q\u00eb do t\u00eb na e thoshte Xhelku, e tha me shum\u00eb emocione bashk\u00ebshortja e tij!<\/p>\n<p>Por, nuk do t\u00eb mbetet pa na th\u00ebn\u00eb se m\u00ebsoi shum\u00eb nga babai i tij. M\u00eb fliste vazhdimisht p\u00ebr shqiptar\u00ebt \u2013 thot\u00eb Xhelku. \u201cAi ishte e detyruar p\u00ebr nj\u00eb kafshat\u00eb buke t\u00eb vij k\u00ebtu, n\u00eb Bukuresht, kurse atje kishte l\u00ebn\u00eb familjen e gjer\u00eb q\u00eb vuante nga varf\u00ebria, por edhe nga tortura q\u00eb u b\u00ebhej shqiptar\u00ebve n\u00eb at\u00eb koh\u00eb! Babai m\u00eb kishte rr\u00ebfyer ngjarje t\u00eb dhimbshme q\u00eb mua m\u00eb kishin l\u00ebnduar shum\u00eb dhe ende m\u00eb duket se ato skena i shoh\u00eb, sikur t\u2019i kem parasysh\u201d.<\/p>\n<p>Duke pir\u00eb kafen\u00eb, Xhelku ngrihet dhe nga vitrina e bibliotek\u00ebs nxjerr librin e vet \u201cHistoria e Komunitetit Shqiptar n\u00eb Rumani\u201d, p\u00ebr t\u00eb cilin thot\u00eb se n\u00eb t\u00eb ka p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb kronik\u00eb t\u00eb argumentuar e t\u00eb dokumentuar t\u00eb shqiptar\u00ebve, duke e v\u00ebrtetuar edhe faktin se shqiptar\u00ebt paraqesin minoritetin m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb n\u00eb trojet e Rumanis\u00eb, me nj\u00eb histori shum\u00eb interesante. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, si\u00e7 na tregon Xhelku, jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dokumente arkivore, disa nga t\u00eb cilat botohen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb e q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me shekullin e XIX dhe XX.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, autori \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb aspekte kryesore t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Rumani, lidhjen e tyre t\u00eb p\u00ebrhershme me vendlindjen, raportet shqiptaro-rumune gjat\u00eb shekujve, si dhe kontributin e tyre p\u00ebr afirmimin e k\u00ebtyre vlerave. Por, jo vet\u00ebm me k\u00ebt\u00eb. Xhelku \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pun\u00ebtor i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm shkencor. Ai botoi edhe nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh studimesh shkencore p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Rumanis\u00eb. Disa edhe n\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja.<\/p>\n<p>N\u00eb familjen e Xhelku Maksutit, tem\u00eb bisede kemi \u00e7\u00ebshtjen shqiptare brenda dhe jasht\u00eb kufijve. Kuptohet, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb bisedojm\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt e Rumanis\u00eb, p\u00ebr ata q\u00eb jetuan k\u00ebtu dhe lan\u00eb pas vetes vepra t\u00eb t\u00ebra me vler\u00eb p\u00ebr kombin, sepse p\u00ebrmes tyre, \u00e7\u00ebshtja shqiptare afirmohet edhe n\u00eb suaza nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb ambientin e kabinetit t\u00eb pun\u00ebs t\u00eb Xhelku Maksutit, shfletojm\u00eb edhe numrat e par\u00eb t\u00eb revist\u00ebs \u201cAlbanezul\u201d nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb vjetrat. Ajo filloi t\u00eb botohet pas nj\u00eb heshtje prej plot\u00eb 55 vitesh. Numri i par\u00eb i k\u00ebsaj gazete u botua n\u00eb vitin 1888, n\u00eb dy gjuh\u00eb, at\u00eb rumune dhe shqipe, por her\u00eb pas here edhe n\u00eb gjuh\u00ebn frenge.<\/p>\n<p>Kjo gazet\u00eb luajti nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ngritjen e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare, n\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin e t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kishin rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb trungun shqiptar, me ambicie p\u00ebr ta ruajtur gjuh\u00ebn, tradit\u00ebn, zakonet dhe mbi t\u00eb gjitha \u2013 ndjenj\u00ebn komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Prandaj, kjo gazet\u00eb shp\u00ebrndahej n\u00eb t\u00eb gjitha lokalitetet ku jetonin dhe vepronin shqiptar\u00ebt e Rumanis\u00eb. Gazeta gjithashtu shp\u00ebrndahej edhe p\u00ebr nevojat e kolonive tjera shqiptare n\u00ebp\u00ebr vise t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>\u2013 N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb \u2013 shton Xhelku, q\u00ebllimi i daljes s\u00eb \u201cAlbanezul\u201d-it ishte nevoja p\u00ebr t\u00eb komunikuar m\u00eb leht\u00eb me bashkatdhetar\u00ebt tan\u00eb n\u00eb Rumani e diaspor\u00eb dhe nj\u00ebherit, t\u00eb njihen ata me angazhimet e Bashk\u00ebsis\u00eb Kulturore t\u00eb Shqiptare, p\u00ebr t\u2019i tubuar pran\u00eb saj t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb e ndjejn\u00eb veten shqiptar\u00eb dhe t\u2019i kontribuohet kauz\u00ebs komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>\u201cD\u00ebshira jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb kjo gazet\u00eb t\u2019i sh\u00ebmb\u00ebllej nj\u00eb tribune, ku do t\u00eb g\u00ebrshetohen t\u00eb gjitha aspiratat tona, t\u2019i afirmojm\u00eb ato dhe t\u2019i p\u00ebrhapim vlerat tona kulturore, letrare, historike e komb\u00ebtare, jo vet\u00ebm n\u00eb mjedisin shqiptar\u00eb, por edhe m\u00eb gjer\u00eb. Aq m\u00eb tep\u00ebr kur kemi parasysh faktin se i p\u00ebrkasim nj\u00ebrit-nd\u00ebr kombet m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs\u201d, sqaron Xhelku, i mbushur me entuziaz\u00ebm dhe vullnet p\u00ebr ta vazhduar misionin e rilind\u00ebseve tan\u00eb. Rilind\u00ebsit tan\u00eb do t\u00eb mbeten sh\u00ebmb\u00eblltyra dhe frym\u00ebzimi i veprimtaris\u00eb s\u00eb Xhelkut deri n\u00eb fund t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij!<\/p>\n<p>N\u00eb Rumani, na njofton gjithashtu Xhelku, deri n\u00eb vitin 1938 jan\u00eb botuar mbi tridhjet\u00eb gazeta e revista shqipe, apo shqiptaro- rumune, por ky aktivitet u nd\u00ebrpre si pasoj\u00eb e diktatur\u00ebs bolshevike. Megjithat\u00eb, pas p\u00ebrmbysjes s\u00eb sistemit \u00e7aushist, minoriteteve n\u00eb Rumani iu dha mund\u00ebsia q\u00eb s\u00ebrish t\u00eb riaktivizohen dhe t\u00eb zhvillojn\u00eb aktivitetet e tyre komb\u00ebtare, duke iu mund\u00ebsuar edhe ndihmes\u00eb financiare.<\/p>\n<p>K\u00ebto rrethana t\u00eb reja q\u00eb do t\u00eb krijohen nga sistemi demokratik n\u00eb Rumani, shqiptar\u00ebt do t\u2019i mir\u00ebpresin dhe do t\u00eb veprojn\u00eb me vullnet t\u00eb madh. Ata, edhe m\u00eb tep\u00ebr do ta shtrijn\u00eb rrjetin e komunikimit edhe me komunitete tjera shqiptare jasht\u00eb Rumanis\u00eb.<\/p>\n<p>Xhelku Maksuti, si udh\u00ebheq\u00ebs i Bashk\u00ebsis\u00eb Kulturore Shqiptare, do t\u00eb v\u00eb lidhje bashk\u00ebpunimi me arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, me shqiptar\u00ebt e Suedis\u00eb, me shqiptar\u00ebt e Turqis\u00eb, ata t\u00eb Bullgaris\u00eb etj., duke mos e l\u00ebn\u00eb pas dore edhe bashk\u00ebpunimin me shqiptar\u00ebt e Maqedonis\u00eb, Kosov\u00ebs dhe Shqip\u00ebris\u00eb. Unioni yn\u00eb n\u00eb Bukuresht dhe gazeta Albanezul, vazhdon rr\u00ebfimin e vet Xhelku, kan\u00eb sh\u00ebrbyer si nj\u00eb hallk\u00eb lidhjeje q\u00eb na mund\u00ebson komunikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me bashk\u00ebv\u00ebllez\u00ebrit tjer\u00eb, q\u00eb t\u00eb ndihmohemi n\u00eb mes vetes n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi marr\u00ebdh\u00ebnie sa m\u00eb t\u00eb af\u00ebrta.<\/p>\n<p>\u201cMe nj\u00eb fjal\u00eb, jemi duke u p\u00ebrpjekur q\u00eb t\u00eb ringjallim tradit\u00ebn e lavdishme historike, gjuh\u00ebsore, etnografike e kulturore t\u00eb t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb! Dhe, ajo q\u00eb na bashkon na motivon p\u00ebr pun\u00eb, \u00ebsht\u00eb identiteti i etnis\u00eb son\u00eb shqiptare, t\u00eb cilin do ta ruajm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dinjitoze! Sepse, gjaku uj\u00eb nuk b\u00ebhet\u201d, shton Xhelku.<\/p>\n<p>Se gjaku uj\u00eb nuk b\u00ebhet, do t\u00eb d\u00ebshmoj\u00eb edhe vajza e Xhelkut, Kristia, f\u00ebmija e vetme n\u00eb familje. Edhe ajo, e frym\u00ebzuar nga babai, ndjek hap pas hapi Xhelkun! \u00cbsht\u00eb historiane, si babai, por e frym\u00ebzuar edhe me ndjenja patriotike! Ajo ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb studime p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Ato dit\u00eb, sapo e kishte botuar librin p\u00ebr Elena Gjik\u00ebn! Duke na e dhuruar librin, na thot\u00eb se Elena Gjika \u00ebsht\u00eb idolja e saj dhe ma do zemra q\u00eb t\u2019i ngjaj\u00eb fare pak\u2026!<\/p>\n<p>Nga Alush KAMBERI<br \/>\n\/koha.mk<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Njeriun e par\u00eb q\u00eb do ta takojm\u00eb, me t\u00eb arritur n\u00eb Bukuresht, do t\u00eb jet\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115014,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-5691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dispora-e-kercoves"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/115014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}