{"id":55180,"date":"2022-05-30T09:25:50","date_gmt":"2022-05-30T09:25:50","guid":{"rendered":"https:\/\/kercova.org\/?p=55180"},"modified":"2026-09-24T11:26:39","modified_gmt":"2026-09-24T09:26:39","slug":"historiani-francez-ne-evrope-nuk-ka-race-me-te-lashte-se-shqiptaret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kercova.net\/?p=55180","title":{"rendered":"Historiani francez: N\u00eb Evrop\u00eb nuk ka rac\u00eb m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb se shqiptar\u00ebt ?"},"content":{"rendered":"<p>Albert Dumont, historiani dhe albanologu francez, shokoi bot\u00ebn duke th\u00ebn\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb lart\u00eb se \u201cN\u00eb Evrop\u00eb nuk ka rac\u00eb m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb se shqiptar\u00ebt\u201d. Ai lindi n\u00eb vitin 1842 dhe vdiq n\u00eb 1884. P\u00ebr t\u00eb provuar teorit\u00eb e tij n\u00eb terren, Albert Dumont nd\u00ebrmori nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri dhe Greqi, nga viti 1870 deri m\u00eb 1871.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi pas k\u00ebtij udh\u00ebtimi ishte p\u00ebr t\u00eb studiuar ngjashm\u00ebrin\u00eb e antikitetit grek me shqiptar\u00ebt e mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb veriut.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, ai botoi edhe librin \u201cBalkani dhe Adriatiku\u201d m\u00eb 1875. N\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr pasqyrohet origjina e shqiptar\u00ebve, tiparet e tyre dalluese, karakteri i ve\u00e7ant\u00eb, zakonet e rralla dhe gjendja ekonomike dhe shoq\u00ebrore etj.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin lib\u00ebr, Albert Dumont v\u00eb n\u00eb dukje rac\u00ebn e past\u00ebr shqiptare; atij i b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrshtypje n\u00eb ve\u00e7anti mal\u00ebsor\u00ebt e Mirdit\u00ebs, Kelmendit e Kastriotit, nd\u00ebrsa cek\u00eb traditat Iuftarake t\u00eb tyre dhe n\u00ebnvizon faktin se shum\u00eb shqiptar\u00eb u rreshtuan n\u00eb ushtrit\u00eb e mbret\u00ebris\u00eb franceze, angleze dhe gjermane.<\/p>\n<p>Ai nuk l\u00eb pa p\u00ebrmendur edh rolin e shqiptar\u00ebve n\u00eb revolucionin grek. Albert Dumont shkruan p\u00ebr shqiptar\u00ebt se \u201cKy popull kaq i panjohur, ruan imazhin m\u00eb t\u00eb plot\u00eb, se \u00e7far\u00eb ishin t\u00eb par\u00ebt e rac\u00ebs greke dhe latine, gj\u00eb q\u00eb e meriton v\u00ebmendjen e historianit\u201d<\/p>\n<p>Albert Dumonti shkruan gjithashtu edhe p\u00ebr ndihmes\u00ebn e shqiptar\u00ebve ne revulucionin grek.<br \/>\nKy popull kaq i panjohur, \u2013 shkruan ai p\u00ebr shqiptar\u00ebt , -ruan imazhin m\u00eb t\u00eb plot\u00eb se \u00e7far\u00eb ishin t\u00eb par\u00ebt e rac\u00ebs greke e latine e kjo meriton v\u00ebmendjen e historianit\u2026<\/p>\n<p>Nuk ka n\u00eb Evrop\u00eb rac\u00eb m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb se shqiptar\u00ebt<br \/>\nNuk e dim\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb sakt\u00eb se n\u00eb sa frym\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet raca shqiptare. P\u00ebrpjekjet e rralla p\u00ebr regjistrim q\u00eb kan\u00eb nisur t\u00eb bejn\u00eb turqit, i ndajn\u00eb p\u00ebrher\u00eb shtetasit sipas kriterit fetar.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu almanaku zyrtar i Janin\u00ebs, botuar m\u00eb 1871, dhe q\u00eb p\u00ebrmban \u2013 risi v\u00ebrtet t\u00eb \u00e7uditshme- nj\u00eb statistik\u00eb t\u00eb pjesshme t\u00eb pashall\u00ebkut t\u00eb Epirit, me sa duket me sa duket nuk do q\u00eb t\u00eb pranojn\u00eb se krahina \u00ebsht\u00eb e populluar nga grek\u00eb e nga shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Duke q\u00ebn\u00eb se kjo rac\u00eb shpesh \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrzier me popullsi sllave dhe helebe, dhe p\u00ebson me shpejt\u00ebsi ndikimin e tyre, shpesh udh\u00ebtari e ka t\u00eb pamundur t\u00eb dalloj\u00eb i sigurt doke dhe karaktere t\u00eb ndryshuar brenda disa viteve.<\/p>\n<p>Askush m\u00eb mir\u00eb se Georg fon Han uk i ka kuptuar k\u00ebto v\u00ebshtir\u00ebsi. Ky dijetar q\u00eb sapo humb\u00ebm, ia kishte kushtuar jet\u00ebn e tij studimit t\u00eb shqipta\u00ebve.<\/p>\n<p>Banoi p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb vendin e tyre, sidomos n\u00eb Janin\u00eb dhe Skutari, m\u00eb pas b\u00ebri udh\u00ebtime t\u00eb shumta te geg\u00ebt dhe tosk\u00ebt. Nga t\u00ebr\u00eb k\u00ebrkimet e tij, rezulton se raca shqiptare duhet t\u00eb p\u00ebrllogaris\u00eb rreth nj\u00eb milion e tet\u00ebqind mij\u00eb frym\u00eb gjithsej.<\/p>\n<p>Dhe prap\u00eb kjo p\u00ebrllogaritje b\u00ebhet mbi baz\u00ebn e asaj popullsi q\u00eb ndodhet br\u00ebndap\u00ebrbr\u00ebnda Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Ep\u00ebrme dhe t\u00eb Poshtme, por n\u00eb lindje ajo arrin gjer n\u00eb kufijt\u00eb e Maqedonis\u00eb, n\u00eb Dalmaci, pran\u00eb Zar\u00ebs, mjaft fshatra banohen prej saj; statistika e sllav\u00ebv\u00eb t\u00eb jugut, i vler\u00ebson n\u00eb 46.000 shqiptar\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb zonat serbe dhe boshnjake.<\/p>\n<p>Mbret\u00ebria helenike perllogarit 173.000, Italia jugore 85.000, q\u00eb lan\u00eb vendin e tyre n\u00eb shek. XVI.<\/p>\n<p>Nuk ka n\u00eb Evrop\u00eb rac\u00eb m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb se shqiptar\u00ebt. Asnj\u00eb d\u00ebshmi klasike nuk flet p\u00ebr epok\u00ebn kur ata kan\u00eb ardhur n\u00eb gadishullin e Ballkanit; kan\u00eb q\u00ebn\u00eb t\u00eb vendosur aty q\u00ebkur, shum\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara se pushtuesit sllav\u00eb t\u00eb zbrisnin nga Danubi, pa dyshim q\u00eb kan\u00eb q\u00ebn\u00eb aty shum\u00eb shekuj m\u00eb par\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Shqiptari ka nj\u00eb dallushm\u00ebri t\u00eb p\u00ebrkryer, kok\u00eb e vog\u00ebl, hund\u00ebn fine, syrin e gjall\u00eb, \u00e7elur si bajame, qaf\u00ebn t\u00eb gjat\u00eb, trupin t\u00eb dob\u00ebt, k\u00ebm\u00ebt e gjata dhe t\u00eb shkath\u00ebta, q\u00eb t\u00eb kujton tipin e par\u00eb t\u00eb grekut, ashtu si\u00e7 paraqet skulptura arkaike n\u00eb mermer\u00ebt e Egines\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Deri edhe te veshja q\u00eb t\u00eb kujton lasht\u00ebsin\u00eb. Fustanella e bardh\u00eb sjell nd\u00ebr mend si duhej t\u00eb ishte e pala, q\u00eb nga brezi, dollak\u00ebt e gjat\u00eb q\u00eb mb\u00ebshtillnin k\u00ebmb\u00ebt deri n\u00eb gjunj\u00eb jan\u00eb knemide t\u00eb koh\u00ebve heroike.<\/p>\n<p>Veshja nuk \u00ebsht\u00eb e fryr\u00eb dhe val\u00ebvit\u00ebse si n\u00eb koh\u00ebn e bukur greke, por shihet fare mir\u00eb n\u00eb vazot e stilit t\u00eb lasht\u00eb se helen\u00ebt e dikursh\u00ebm nuk kishin n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb zakonet e bashkoh\u00ebs\u00ebve t\u00eb Perikliut\u2026<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb Shqip\u00ebri duhet k\u00ebrkuar sot shpjegimi i kostumeve m\u00eb t\u00eb lashta helenike.<\/p>\n<p>Midis fiseve t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nuk ka lidhje. Ato flasin dialekte pak t\u00eb ndryshme, kan\u00eb em\u00ebr t\u00eb p\u00ebrbash\u00ebt, bashkohen kund\u00ebr armikut t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00eb paqeje, secili prej tyre rri i m\u00ebvet\u00ebsuarn\u00eb mallin e vet. Vendi \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb n\u00eb klane q\u00eb administrohen sipas d\u00ebshir\u00ebs, ose m\u00eb mir\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb sipas d\u00ebshir\u00ebs, ngaq\u00eb fjala \u201cadministrohen\u201d nuk shkon n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast.<\/p>\n<p>Asnj\u00eb organizim nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i thjesht\u00eb, pleqt\u00eb apo plakat merren me \u00e7\u00ebshtjet e rralla q\u00eb mund t\u00eb paraqiten, p\u00ebr shembull p\u00ebr koh\u00ebn kur \u00e7ohen bag\u00ebtit\u00eb n\u00eb kullot\u00eb, p\u00ebr ndarjen e k\u00ebtyre kullotave, p\u00ebr mosmarrveshjet me klanin fqinj, z\u00ebnkat midis dy banor\u00ebve etj.<\/p>\n<p>Nuk ka ligj t\u00eb shkruar, apo rregull t\u00eb vendosur\u2026 K\u00ebshtu ka ndoshur edhe n\u00eb Greqin\u00eb primitive, ku qeveris\u00ebsit e \u00e7do fisi quheshin pleq\u2026<\/p>\n<p>Kur krer\u00ebt shqiptar\u00eb mblidhen n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb vendim krijojn\u00eb at\u00eb \u00e7ka quhet rrethi i gjakut rrethi i gjakut.<br \/>\nN\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve, nuk \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb zgjidhen krer\u00eb t\u00eb rinj; por kur p\u00ebrmbahen arm\u00ebt dhe vendoset p\u00ebr nj\u00eb ekspedit\u00eb t\u00eb larg\u00ebt, duhet zgjedhur nj\u00eb prij\u00ebs i autoritetit t\u00eb madh.<\/p>\n<p>N\u00eb jet\u00ebn e nj\u00eb klani t\u00eb vog\u00ebl, ideja e principat\u00ebs s\u2019ka pse ekziston; ajo lind vetiu, sa her\u00eb q\u00eb sh\u00ebipatar\u00ebt kan\u00eb dashur t\u00eb nd\u00ebrmarrin nj\u00eb veprim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>Ve\u00e7se k\u00ebto veprime kan\u00eb qen\u00eb gjithnj\u00eb afatshkurtra, pa b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb mbret\u00ebrimi t\u00eb institucionalizohet.<\/p>\n<p>\/ms<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Albert Dumont, historiani dhe albanologu francez, shokoi bot\u00ebn duke th\u00ebn\u00eb n\u00eb z\u00eb t\u00eb lart\u00eb se<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92149,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-55180","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kuriozitete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55180"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55180\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/92149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}