{"id":130129,"date":"2026-05-03T20:02:02","date_gmt":"2026-05-03T18:02:02","guid":{"rendered":"https:\/\/kercova.net\/?p=130129"},"modified":"2026-05-03T20:02:02","modified_gmt":"2026-05-03T18:02:02","slug":"pabarazite-ne-rritje-ne-zvicer-reth-rrogave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kercova.net\/?p=130129","title":{"rendered":"Pabarazit\u00eb n\u00eb rritje n\u00eb Zvic\u00ebr reth rrogave ?"},"content":{"rendered":"<p>Zvicra, e cila shpesh festohet si nj\u00eb oaz prosperiteti dhe stabiliteti, fsheh brenda saj nj\u00eb realitet m\u00eb pak idilik: at\u00eb t\u00eb pabarazive n\u00eb rritje. T\u00eb dh\u00ebnat nga Zyra Federale e Statistikave jan\u00eb elokuente: n\u00eb vitin 2023, rreth 708,000 njer\u00ebz, 8.1% e popullsis\u00eb, jetonin n\u00eb varf\u00ebri t\u00eb t\u00eb ardhurave, t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur nevojat themelore. Nj\u00eb num\u00ebr q\u00eb bie ndesh me imazhin e shndritsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb kombi t\u00eb pasur.<\/p>\n<p>Ky fenomen, larg t\u00eb qenit nj\u00eb luhatje e thjesht\u00eb ekonomike, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trend i konsoliduar, si\u00e7 theksohet n\u00eb v\u00ebllimin Pabarazit\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri mir\u00ebqenieje: nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje vendimtare p\u00ebr Zvicr\u00ebn dhe Ticinon, botuar nga Dad\u00f2. Redaktori i v\u00ebllimit, Spartaco Greppi, profesor dhe studiues n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Pun\u00eb, Mir\u00ebqenie dhe Aft\u00ebsi Shoq\u00ebrore (CLWS) t\u00eb SUPSI, n\u00ebnvizon se si pabarazit\u00eb kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb fenomen n\u00eb rritje p\u00ebr rreth nj\u00ebzet vjet n\u00eb vendet per\u00ebndimore, pas nj\u00eb periudhe zbutjeje relative t\u00eb dallimeve midis klasave dhe t\u00eb ardhurave.<\/p>\n<p>Greppi, i intervistuar nga Mattia Pelli n\u00eb Alphaville, na kujton se pabarazit\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhura dhe trash\u00ebgimi jan\u00eb pasqyrim i shum\u00eb pabarazive t\u00eb tjera, shum\u00eb m\u00eb t\u00eb thella: n\u00eb arsim, n\u00eb trajektore arsimore, n\u00eb pun\u00eb, n\u00eb akses, n\u00eb strehim. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb problemi shkon shum\u00eb p\u00ebrtej disponueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb thjesht\u00eb ekonomike, duke prekur vet\u00eb themelet e l\u00ebvizshm\u00ebris\u00eb sociale dhe mund\u00ebsive individuale.<\/p>\n<p>Pamja e pikturuar nga Greppi \u00ebsht\u00eb ajo e nj\u00eb fenomeni shum\u00ebdimensional, q\u00eb p\u00ebrfshin fusha thelb\u00ebsore si puna, arsimi, migrimi, sh\u00ebndet\u00ebsia, gjinia dhe madje edhe teknologjit\u00eb digjitale. Nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me ata q\u00eb kan\u00eb m\u00eb pak para, por me ata q\u00eb kan\u00eb m\u00eb pak akses n\u00eb sh\u00ebrbimet thelb\u00ebsore dhe t\u00eb drejtat themelore, raporton RSI. Pasoja e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi m\u00eb e madhe n\u00eb aksesin n\u00eb t\u00eb drejtat sociale dhe civile, nj\u00eb aspekt q\u00eb minon kohezionin social dhe pjes\u00ebmarrjen demokratike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb element ve\u00e7an\u00ebrisht kritik \u00ebsht\u00eb \u201cvarf\u00ebria n\u00eb pun\u00eb\u201d. Nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm mungesa e pun\u00ebs q\u00eb gjeneron varf\u00ebri, por vet\u00eb puna, shpesh e pasigurt dhe e paguar dob\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb Zvic\u00ebr, nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e popullsis\u00eb s\u00eb pun\u00ebsuar \u2013 rreth 4-5% \u2013 lufton p\u00ebr t\u00eb mbuluar shpenzimet e tyre me t\u00eb ardhura nga puna me dinjitet. Greppi thekson se si \u201cpuna p\u00ebrcakton fuqish\u00ebm nivelin e t\u00eb drejtave sociale n\u00eb vendin ton\u00eb\u201d, duke e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb problem edhe m\u00eb akut n\u00eb nj\u00eb kontekst ku sigurimet shoq\u00ebrore dhe pensionet profesionale jan\u00eb t\u00eb lidhura ngusht\u00eb me pun\u00ebsimin, transmeton albinfo.ch.<\/p>\n<p>Ticino, n\u00eb k\u00ebt\u00eb skenar, shfaqet si nj\u00eb \u201claborator kontradiktash\u201d. N\u00ebse nga nj\u00ebra an\u00eb pasuria e prodhuar n\u00eb territor po rritet fuqish\u00ebm, nga ana tjet\u00ebr kjo pasuri \u201cshp\u00ebrndahet gjithnj\u00eb e m\u00eb pak me barazi\u201d. Kjo pabarazi ka implikime problematike p\u00ebr ushtrimin e t\u00eb drejtave sociale dhe civile. Pasoja m\u00eb e fsheht\u00eb, si\u00e7 thekson Greppi, \u00ebsht\u00eb se ata q\u00eb ndihen t\u00eb penalizuar fuqish\u00ebm nga gjendja e tij e pabarazis\u00eb \u201ckan\u00eb m\u00eb pak tendenc\u00eb dhe m\u00eb pak t\u00eb prirur p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore, ndaj jeta politike nuk ishte gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se nga turpi\u201d. Kjo jo vet\u00ebm q\u00eb g\u00ebrryen besimin n\u00eb institucione, por e v\u00eb n\u00eb rrezik vet\u00eb demokracin\u00eb, duke i kthyer dallimet ekonomike n\u00eb pengesa p\u00ebr qytetari t\u00eb plot\u00eb.<\/p>\n<p>Adresimi i pabarazive k\u00ebrkon nj\u00eb qasje shum\u00ebnivel\u00ebshe. N\u00ebse nga nj\u00ebra an\u00eb nevojiten masa urgjente p\u00ebr t\u00eb luftuar pasigurin\u00eb dhe varf\u00ebrin\u00eb, nga ana tjet\u00ebr nj\u00eb program afatmes\u00ebm-afatgjat\u00eb q\u00eb parashikon investime n\u00eb arsim, strehim dhe sh\u00ebndet\u00ebsi \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor. Zvicra, me reputacionin e saj p\u00ebr p\u00ebrsosm\u00ebri, ka detyr\u00ebn t\u00eb p\u00ebrballet me k\u00ebto pabarazi t\u00eb heshtura dhe t\u00eb veproj\u00eb me guxim p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb drejt\u00eb dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt e saj.<\/p>\n<p>\/albinfo<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zvicra, e cila shpesh festohet si nj\u00eb oaz prosperiteti dhe stabiliteti, fsheh brenda saj nj\u00eb<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":90045,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-130129","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politics"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130129\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/90045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}