{"id":117636,"date":"2025-10-08T15:22:14","date_gmt":"2025-10-08T13:22:14","guid":{"rendered":"https:\/\/kercova.net\/?p=117636"},"modified":"2025-10-08T15:22:14","modified_gmt":"2025-10-08T13:22:14","slug":"lufta-e-trete-boterore-ne-prag-ja-cilat-do-te-ishin-vendet-me-te-sigurta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kercova.net\/?p=117636","title":{"rendered":"Lufta e Tret\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb prag, ja cilat do t\u00eb ishin vendet m\u00eb t\u00eb sigurta ?"},"content":{"rendered":"<p>A ka v\u00ebrtet nj\u00eb vend t\u00eb sigurt n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb sulmi b\u00ebrthamor? Pyetja sot merr nj\u00eb urgjenc\u00eb t\u00eb re, n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb ku parandalimi duket se po ia l\u00eb vendin konkurrenc\u00ebs s\u00eb brisht\u00eb strategjike dhe k\u00ebrc\u00ebnimi b\u00ebrthamor po b\u00ebhet p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e v\u00ebrtet\u00eb politike, jo m\u00eb thjesht fanta-shkenc\u00eb.<\/p>\n<p>Gazetarja investigative Annie Jacobsen, e cituar nga Open p\u00ebr shembull, n\u00eb librin e saj Lufta B\u00ebrthamore: Nj\u00eb Skenar (2024) k\u00ebrkoi nj\u00eb vendndodhje \u201cm\u00eb t\u00eb sigurt\u201d n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb sulmi b\u00ebrthamor, duke hipotezuar se Australia dhe Zelanda e Re mund t\u00eb garantonin mbijetes\u00ebn n\u00eb skenarin m\u00eb t\u00eb keq.<\/p>\n<p>Faktor\u00ebt<br \/>\nPor, si\u00e7 theksojn\u00eb shum\u00eb ekspert\u00eb, nuk ekziston nj\u00eb qytet i papreksh\u00ebm, por faktor\u00eb t\u00eb caktuar, distanca nga objektivat ushtarake, terreni, infrastruktura n\u00ebntok\u00ebsore, mund t\u00eb zvog\u00eblojn\u00eb rreziqet e menj\u00ebhershme t\u00eb nj\u00eb shp\u00ebrthimi ose pasojave t\u00eb m\u00ebvonshme radioaktive. Megjithat\u00eb, k\u00ebto konsiderata marrin kuptim vet\u00ebm kur vendosen brenda nj\u00eb kuadri m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, i cili p\u00ebrfshin p\u00ebrgatitjen civile, q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e infrastruktur\u00ebs dhe aft\u00ebsin\u00eb e qeverive p\u00ebr t\u00eb menaxhuar skenar\u00eb kompleks\u00eb emergjencash.<\/p>\n<p>Udh\u00ebzimet zyrtare, t\u00eb tilla si ato t\u00eb Agjencis\u00eb Italiane t\u00eb Mbrojtjes Civile dhe Komisionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Mbrojtjen Radiologjike, theksojn\u00eb parimin e strehimit: mbyllja n\u00eb nd\u00ebrtesa t\u00eb forta, shmangia e ekspozimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe pritja e udh\u00ebzimeve nga autoritetet. Por edhe mbrojtja \u201ce p\u00ebrsosur\u201d mbetet nj\u00eb mit.<\/p>\n<p>Shtetet m\u00eb t\u00eb mbrojtura<br \/>\nN\u00eb Evrop\u00eb, Zvicra mbetet nj\u00eb rast unik. Rrjeti i saj i strehimoreve kund\u00ebr pasojave t\u00eb r\u00ebndimit ka qen\u00eb i gjer\u00eb dhe i mandatuar ligj\u00ebrisht q\u00eb nga vitet 1960. \u00c7do qytetar teorikisht ka nj\u00eb vend t\u00eb mbrojtur dhe autoritetet kryejn\u00eb ushtrime periodike p\u00ebr t\u00eb siguruar funksionalitetin e sistemit. Vende si Suedia dhe Finlanda kan\u00eb riaktivizuar gjithashtu programet e mbrojtjes civile t\u00eb pezulluara pas p\u00ebrfundimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, duke ofruar strehimore, plane evakuimi dhe komunikime emergjente.<\/p>\n<p>Por edhe n\u00eb k\u00ebto kontekste, siguria \u00ebsht\u00eb relative: kokat moderne termonukleare, t\u00eb kombinuara me mund\u00ebsin\u00eb e shp\u00ebrthimeve t\u00eb shum\u00ebfishta ose aksidentale, i b\u00ebjn\u00eb efektet me rreze t\u00eb gjat\u00eb veprimi t\u00eb paparashikueshme dhe pasojat radioaktive mund t\u00eb kontaminojn\u00eb zona t\u00eb gjera t\u00eb planetit brenda pak dit\u00ebsh.<\/p>\n<p>Efektet<br \/>\nStrateg\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb bien dakord se rreziku i v\u00ebrtet\u00eb nuk q\u00ebndron aq shum\u00eb n\u00eb shfarosjen totale, sesa n\u00eb shembjen e strukturave t\u00eb mbijetes\u00ebs. Edhe ata q\u00eb nuk preken drejtp\u00ebrdrejt nga shp\u00ebrthimi do t\u00eb p\u00ebrballen me jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra pa energji elektrike, komunikime apo furnizime ushqimore, n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb ndryshuar nga rrezatimi dhe pluhuri toksik.<\/p>\n<p>Prandaj, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkohet nj\u00eb streh\u00eb e p\u00ebrsosur, mbrojtja e v\u00ebrtet\u00eb q\u00ebndron n\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebri: komunitete autonome, burime t\u00eb pavarura energjie, rrjete lokale t\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb dhe p\u00ebrgatitje psikologjike dhe logjistike q\u00eb lejon dik\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb ndaj t\u00eb papriturave.<\/p>\n<p>Garantimi i siguris\u00eb<br \/>\nN\u00eb vitet e fundit, grupe ekspert\u00ebsh si Buletini i Shkenc\u00ebtar\u00ebve Atomik\u00eb dhe Instituti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i K\u00ebrkimeve p\u00ebr Paqen n\u00eb Stokholm kan\u00eb publikuar studime q\u00eb tregojn\u00eb se asnj\u00eb rajon i bot\u00ebs nuk mund t\u00eb pretendoj\u00eb se \u00ebsht\u00eb imun ndaj efekteve an\u00ebsore t\u00eb nj\u00eb konflikti b\u00ebrthamor, madje as t\u00eb kufizuar. Er\u00ebrat atmosferike mbartin pluhur radioaktiv n\u00ebp\u00ebr kontinente, temperaturat globale mund t\u00eb bien me disa grad\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb err\u00ebsimit t\u00eb diellit dhe zinxhir\u00ebt ushqimor\u00eb do t\u00eb shembeshin brenda disa jav\u00ebsh.<\/p>\n<p>Edhe rajone t\u00eb larg\u00ebta si Zelanda e Re, t\u00eb cilat shpesh p\u00ebrmenden si nj\u00eb streh\u00eb ideale, do t\u00eb vuanin pasoja indirekte, por shkat\u00ebrruese. E v\u00ebrteta e pak\u00ebndshme dhe e pakthyeshme \u00ebsht\u00eb se siguria absolute nuk ekziston. Ka vende relativisht m\u00eb t\u00eb mbrojtura, zona malore, larg kryeqyteteve dhe qendrave industriale, me qasje n\u00eb burime natyrore dhe infrastruktur\u00eb n\u00ebntok\u00ebsore, por asnj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb garantoj\u00eb sigurin\u00eb. Marzhi i v\u00ebrtet\u00eb i mbijetes\u00ebs varet m\u00eb pak nga gjeografia sesa nga aft\u00ebsia kolektive p\u00ebr t\u00eb parandaluar, bashk\u00ebpunuar dhe ruajtur paqen.<\/p>\n<p>\/infoshqip<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A ka v\u00ebrtet nj\u00eb vend t\u00eb sigurt n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb sulmi b\u00ebrthamor? Pyetja sot<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":107173,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-117636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politics"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117636","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=117636"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/117636\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/107173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=117636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=117636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kercova.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=117636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}