Kėngėt e synetisė

Synetia ėshtė njė moment tejet i rėndėsishėm, sepse djali i vogėl pas kėtij akti, nė sytė e familjarėve hyn nė njė fazė tė re jetėsore. Forcohet tash e tutje shtati, bėhet krahė pune familjes fillon edhe koha e pjekurisė shpirtėrore.
Caktimi i dasmės bėhet nga familjarėt, ku edhe thirren familja, tė afėrmit, miqtė dhe shokėt. Caktohen tė gjithė rendet e dasmės.
Njė natė para dasmės me rastin e synetisė ėshtė zakon e tė mblidhen mė tė afėrmit, ku njė grup vajzash rreth njė tryeze tė mbuluar me njė ēarēaf tė bardhė. Mbi tryezėn vihen kokrra qiqre dhe i shtypin me ēekan njė nga njė dhe kėndojnė:



Farefisi Ardit agės
Xhith jemi tėrmau
Dasmėn e Ardit agės
Ne pėr ta fillau

Bilbili me vi
Bilbili me vi
Syneteje Ardit agės
O na qoft hajli

Kemi nejs njė darsėm tė modhe
Me dy palė kuseja akshihone
Amon ket ditė kosh e prejti
Baba,Ardit agėn ci e rrejti

Lum ne baba cysh ditė ka njeft
Shteypim mojėn e Ardit agės
Babaj Ardit agės mo shashtesish
Mojėn Ardit agės ta daresish.

Babai dhe nėna e djalit nxjerrin paratė dhe i hedhin mbi tryezė. Tė njėjtat fjale u thuhen edhe tė tjerėve qė janė tė pranishėm. Tė gjithė veprojnė si babai dhe nėna. Atėherė vajzat i ndajnė paratė e mandej tė gjithė tė pranishmit fillojnė tė hedhin valle te lodrat.
Kėshtu mbaron nata e dasmės dhe ceremonisė tė shtypjes sė majės.

Dita e dasmės
Burrat janė tė veshur me tirq e xhamadan, kurse gratė me veshje kombėtare tė Kėrcovės qė i quajmė tė gjata, vajzat janė tė veshura me dimi (santire). Burrat nėpėr odat e burrave bisedojnė, kėndojnė e gėzojnė, ndėrsa gratė nė dhomė tė veēantė (stinėn e dimrit, kurse nė oborr stinėn e verės) kėndojnė:

Kemi nejs nji darsem tė modhe
Xhysma e katonit me konoēe
Vinte berberi lomes
Kėrkonte duvan pi nones
Nona duvan ja bonte
Vetėm Ardit aga ti shpėtonte
Shtroma none hastren
Se ne vjen berberi Gostivarit
Tej berberi Gostivarit nji berber sherret
I del para Ardit aga me gjith dajxhen e vet
Unju more berber nė kit hastėr
Kemi Ardit agen pa bo hazer
Ardit aga cysh i the nones
Te ma vejsh krevetin ne mes lomes
Te ma vejsh krevetin ke molla
Tem bredhin dajxhet olla.

Bėhet koha qė tė shėtitet djali. Mė pėr para ceremonia e shėtitjes tė djalit bėheshe me kalė, kurse tani me veturė. Vetura zbukurohet dhe stoliset nga vajzat. Djalin e merr daja e fut nė veturė dhe nisen ta shėtisin. Gjatė kthimit veturat fishkėllejnė e vajzat me dajre dhe kėngė kėndojnė:

Ardit aga hypi kalit
E dil shetret sehith vilatit
On sen shetres vete moj none
On sen shetrejs vete
Pa mo mi termau baba
Nja dy trecin vete
Nja dy trecin vete me bajrace
Ta moshin Serbicen me kanoce
Ta shtretni gjalin ka xhameja
Ti thon shoket me shnet sineteja
Ta shetrejtni gjalin katon me katon
Tja prejshi dajxha dollarin tja blej llokum
Ta shetretni Ardit agen sher e neper sher
Tja prejshi xhaka franaket
E tija blej sheqer
Vinte berberi tuj mi peytun
Pyet per Ardit agen a o rretun
Na o rretun Ardit aga
Na fol e na qesh
E ka rret none plake
Me sheqer ne brez
Na o rret Ardit aga
Na ka zon me fol
E ka rret baba plak
Me llokum ne dor
Thot Ardit aga kom nji merak
Tem shetresin xhajallaret,lodra me bajrak

Ėshtė koha kur bėhet synet djali dhe vajzat vazhdojn kėndojnė:

Rrenjin burra e katonit
Rrenjin ne livadh
E pyetnjen shoqi-shoqi i kujt osht ky gjale
Ky mi oshte Ardit aga ci shetret me kale
Greu more Ardit aga te fkat hoxha
Hoxha te vekat dajxha te thrret
Mer se erdhe nejpi dajxhes te te bej sinet
Vinte berberi termo lomes
Ardit aga ne prenin e nones
Nona pi preni se lishonte
Teslim berberit sen ja bonte
Lutet Ardit aga ti shpetonte.
Berberi mor berber shom te boj rixha
Foli kadal Ardit ages mo nesi me qa
Sa kadal i folte berberi
Hyc nuk u trem Ardit dylbei...

Pasi mbaron synetia, kėngėn e pėrfundojnė:

Shpetove gjalo shpetove
Nji gajle ci pate e shpore
None ene babe si marrove.

Ndėrkohė tė pranishmit kėndojnė, rrahin lodrat dhe shtihet me pushkė dhe fillon vallja. Djali ėshtė i shtrirė nė krevat. Te koka i rrinė daja e tė afėrmit. Pranė kokės ka kėsulėn e stolisur tė kthyer mbrapsht dhe tė pranishmit dhurojnė para duke e uruar pėr shėrim tė shpejtė duke thėnė ”Me shnet synetia”, kurse babėn dhe nėnėn i pėrurojnė me fjalėn:”Njefshim ta martuojm”.

Fejesa

Shqiptarėt e rrethinės sė Kėrēovės fejesat i lidhin kryesisht brenda kėsaj krahine dhe brenda grupit tė vet. Nė raste tė rralla, ata tė cilėt qėndronin gjatė nė kurbet, krijonin lidhje martesore nė vende tjera, ose nė kushte tė sotme kemi raste sporadike nga ata’’te shkolluarit’’. Fejesa bėhet me shkues. Shkues janė zakonisht daja dhe xhaxhallarėt, hallat, motrat dhe tezet e vajzės. Tė dėrguar nga familja e djalit, zakonisht kėrkojnė lejen pėr tė formuar krushqi (miqėsi). Kur familja pajtohet me atė krushqi, babai i vajzės e jep dorė dajės sė vajzės duke i thėnė.’’Pėr hajr qoftė’’.Tė gjithė urojnė fejesėn dhe shkuesit shkojnė tua bėjnė pėr hajr familjes sė djalit.
Me vete marrin (bombonjerėn ose llokum, unazė, parfume etj) shkuesit me peshqeshin nisen pėr nė shtėpinė e djalit pėr tė ēuar fjalėn e mirė (siē thonė llafin e mirė).Vajzat i presin shkuesit duke kėnduar, kurse burrat hyjnė nė odėn e burrave ku pihet kafja dhe mė vonė shtrohet darka. Vajzat, peshqeshin e nuses e varin nė mur dhe vazhdojnė tė kėndojnė kėto kėngė:

Lum ne nona cysh ka njeft
Pret nishonin e Mirdlin ages
Lum ne baba cysh dite ka njeft
Pret nishonin Mirlind ages.
Lum ne kit dite kosh e prejti
Nona Mirlinde agen ci e rreti
More shkeste jone na qofshi bekau
Llafin e Lulije ci naj keni prau.
Hallall i qofe lule babes
Nuk ja prejshi qefin Mirlind ages
Ne kjo none noses shome sherete
Nuk ja prejshi qefin bijes vete.
Bilbili me vij,bilbili me vij
Nishonet e Mirlind ages na qofshi haji.
Na qofshi hajli me nji kome te mare
Kemi zone Lulije lulen me shom iftibar.
Me shom iftibar moj luli’j e dardhes
Nishonin ja qove Mirind ages.
Nishonin ja qova ka xhameja
Tey te pat kismet Mirlind zotneja
Oj Lulije lule me seynin e zi
Me shenet te bajsh tej kete mexhedi!
Oj Lulije lule, lulj’e fjolles
Me shenet ta bajsh sahatin e dores
Oj Lulije lule shtatin sa nji lis
Me shenet ta bajsh miheyrin ne gisht!
Oj Lulije lule ballabone
Me shnet t’i bajsh keta nishone!
Oj Lulije lule tej moj vetell holle
Si te rreti non’e jote per gjalin me shkolle
Oj Lulije lule shtatin sa nji plep
Tey per Mirlind agen heyc mo te vi kec
Hyc mo te vi keq toj moj vetellholle
Lumtha tej e lumtha cer gjali ke more!
Cer gjali ke more tej moj kulumrej
Oj Lulije lule sahat ne kutej
Oj Lulije lule floket e gjata
Te morrish ne nji shoqe permrapa.

Shkuesit shkojnė me dhurata dhe pėrcillen nga tė afėrmit djalit, vajzat vazhdojnė tė kėndojnė:



Ju mor shkest’e jone qe do shkoni
Kesaj Lulije lules shnet t’i boni
Ket gjazmemin’e jone t’ja deftoni
Shpejn’e Mirlind ages t’ja lavdroni.

Pas kėsaj nate, bėhen gati qė pas disa ditėsh ta zėnė nusen me nishan. Nė shtėpinė e djalit bėjnė bakllava dhe tesha nė jorgan qė t’i ēojnė te nusja. Bakllava, sheqerka etj, kurse bofqes i qepin fustan tė bardhė, njė gjerdan ari, unazė, vathė, sandale, ēorape, parfume etj.
Tė gjithė kėto i dėrgojnė te shtėpia e nuses. Nusja edhe ajo u dėrgon nishan me bofqe pėr djalin ku vendos :pantallona, kėpucė, kėmishė, zinxhir ari dhe gjėra tė thurura dhe tė qėndisura nga nusja. Kur arrin nishani nė shtėpinė e djalit, vajzat e varin nė mur bofqen dhe kėndojnė:

Nishoni Lulije lule tej na qofsh hajli!
Tej na qofsh hajli me nji kome te mare!
Te ka dhon babaj jot me llafin e pare
Me llafin e pare te dha baba
Te pati kismet Mirlind aga.

Pasi shkuesit gostiten, pėrcillen nga tė afėrmit nga shtėpia e djalit u dhurohen peshqesh dhe u dėshirohet rrugė e mbarė, vajzat vazhdojnė t’u kėndojnė:

Ju shkeste jone ci na shkoni
Shnet Lulije lules, ju ti boni
Se i kenojme kakot ju ti deftoni
Shpejn e Mirind ages t’ija lavdroni
Ne ky Mirlind aga shom ishte fodull
Shom coca e deshnin si bonte kabull
Si bonte kabull e si pranonte
Vec Luije lulen e dashuronte.
Kemi zon nji nose sherrete
Gjalit ja ka zgjedh motre vete
Kemi zon nji nose pi katoni
Vete e ka zgjedh Mirlind couni.

Me kaq mbaron ceremonia e fejesės, kurse familja e vajzės dhe e djalit bėjnė vizita sa herė qė duan tek njėri-tjetri.


Martesa

Martesa nė jetėn e shqiptarėve tė Kėrēovės luan dhe shėnon njė moment mė tė rėndėsishme nė konsakrimen e jetės sė tij, pranon pėrcjelljen me ritėm e ceremoni tė larmishme.
Caktimi i dasmės bėhet pasi tė merren vesh ndėrmjet veti familjarėt e miqėsia. Njė javė pasi pėrcaktohet dasma bėhet porositja e teshave tė nuses. Kėto merren tė shtunėn.

Martesa(dita e shtune)
Ėshtė koha kur merren petkat e nuses :ferexhe, dallomė, doreza. Pasi i marrin petkat, nė darkė ftohen tė marrin pjesė tė afėrmit e familjes, tė afėrmit e lagjes dhe farefisi.
Dita e diel (nata e hėnė) ėshtė nata e shtypjes sė majės, ku si natėn e synetisė, mblidhen vajzat rreth tryezės shtypin qiqėr e me ēekiē dhe kėndojnė:
Lum ne nona cush ka njeft
Mi shteypim mojen e Mirlind agės
Lum ne baba cysh ditė ka njeft
Mi shteypim mojen e Mirlind agės

Mandej thirrėn me rend qė ta shpėrblejnė majėn:

Babaj Mirilind agės mo shashtejsish
Mojen e Mirlind agės t’ija daresish
E kemi Mirlind agėn si dylber
Tja daresish mojen me pare e bombonjere.
None Mirlind agės mo shashtesish
Mojen Mirlind agės tja daresish.

Pasi vajzat u kėndojnė:babait , nėnės dhe fare fisit tė gjithė dhurojnė para pėr majėn. Po ashtu edhe dhėndri dhuron edhe pėr majėn e nuses. Pastaj njė nga vajzat i mbledh parat dhe i ndajnė. Fillon vallja me dy dajre qė u bien dy vajza tė quajtura’’ dahirexhie’’ , kurse burrat me lodra vallėzojnė nė anėn tjetėr.
Vajzat kėndojnė:

Bridh mo coco bridh shamej basem
Shyqyr ci kemi njeft te bojme darsem
Bridhni e kenoni moj coca me at shtat te holl
I bojme darsmen e Mirlind agen e kemi permoll.
Bridh moj coca bridhni shamejn kep me kep
Do na rrejtet Bujar aga do te bojm sinet .
Negjoni ku rrafen keto lodra
Bohet sinet Bujari vogel.
Hicet vallen mer perkon monit
Se na bredh motre doktotit
Do ti zojme nji nose nji sherrete
Djalit do ja zgjedhi motre vete
Bridhni moj nose bridhni posi gogel
Allaj te dhashte nji goc te vogej!
Do bredhim e do kenojm nomin do ta bojm
Shpejn e Bujar dylberit ne do ta rrexojme
Dasht se e rrexojme osht e vjeter
Gjalit baba do ti boj qeter.

Kėto kėngė u kėndohen atyre qė hedhin valle, qofshin vajza apo tė martuara.

Dita e hėnė –dita e ēezit tė nuses
Petkat e nuses dėrgohen tė hėnėn, me atė qė quhet ēez. Pėr kėtė rast thirren ēezetaret kryesisht 9,11 deri me 13 veta , me atė numrin tė jetė tek. Teshat ngarkohen ne traktor. Dhėndri duhet t ‘i shkojnė tri here pėr rreth ku pėrcillet nga disa vajza te pamartuara. Nena ose njė grua e moshuar u hedh ujė rrotave (qe t’u eci shėndeti dhe fati te rinjve qė martohen) .Vajzat e pėrcjellin ēezin duke kėnduar kėto kėngė:
Lum ne nona cysh dita ka njeft
Percell cezne Mirlind ages o
Lum ne baba cysh dite ka njeft
Percell cezne Mirlind ages o
Greu Luije lule laj filzhonat o
Te vjen ago baba me alltonat o
Dil Lulije lule meshej oborrin
Te vjen ago baba me traktoin.

Nata e mėrkure kur nis tė qaje vajza .Kėtė natė vajza ėshtė e veshur me dimi, e afruar te oxhaku dhe e ulur. Nė kahun i rri nusja e xhaxhait kurse net e djathte i rri nusja e dajės . Pas njė kohe i ofrohet nusja e vėllait , e merr ngryke dhe fillojnė tė qajnė tė dyja:

Uj , uj .uj ……
Uj , uj ,uj ,kunote ime
Te ma bojsh hallall
Dru t‘kum thon nej llaf
On dru kum greshet
Me do pone te shkreta
S’kum lone rahat
Si do rresh pa mau
Si do rej pa toj
Kur t’hecish neper shpej
Lulije mo fkasish
Se on mo nuk jem uj,uj,uj.

Pasi te largohet nusja e vėllait, nė kokė vė rize tė bardhe brez tė zi dhe nė skaj tė dhomės rri e ulur. Gratė qė vinė e pėrqafojnė dhe qajnė si natėn e kaluar. Vajzėn e vėnė nė darke me shoqet.
Pasi ngrihen nga sofra , familjen mė tė afėrt i merr ngryke. Pasi derdhen gratė pėrsėri e vėnė nė dyshek ia ngjyrosin duart me kanė dhe prapė e vėnė tė flejė me fėmijėn nė kurriz.

Dita e enjte-familja e djalit
Sėrish 3-5 veta shkojnė te shtėpia e nuses me traktor, e ngarkojnė ēezin dhe e sjellin te shtėpia e djalit. Djali ditėn e hėnė del bashkė me shokun qė e bėn dhėndėr dhe i shkon tri herė pėrreth , kurse vajzat shkojnė pas tyre. Pasi shkarkohet ēezi , vajzat fillojnė ta rregullojnė veturėn e nuses . Mė pėrpara ėshtė rregulluar qerrja me qe te bardhė ose te kuq, qerrja ka qenė e mbuluar me qilim dhe ėshtė quajtur ‘koēia e nuses’’.Mbi veturėn vėnė njė qilim dhe pėr rreth e zbukurojnė me lule dhe zbukurime tjera. Mandej edhe vetura tjera me numėr tek mbushen me krushka dhe krushq dhe shkojnė nė shtėpinė e nuses.

Te shtėpia e vajzės
Para se te vijnė krushqit vajza (nusja ) vishet me kėmishe me tel, me dollamė dhe mbulohet me duvak. E ulin te qoshen e dhomės i pret tė gjithė pėrcjellėsit duke i qare me uj.uj.uj……Kur vijnė krushqit u japin ēorape , ujė sherbet. Secili krushq qė pinė sherbet lėnė para nė tepsi.
Vajza (nusja ) qanė edhe njė herė te afėrmit. Babanė e qanė me kėto fjalė:
Uj,uj,uj, o dati im te ,a bojsh hallall
Dru te kom bezdis , dru kom greshejt
Kur te vish pi pone, Lule mo fkasish
Se on mo nuk do jem.

Vllanė e qan me kėto fjalė:

Uj,uj,uj o vllacku motres
Te ma bojsh hallall, dru te kum sha
Neper shpej kur te hecish , Lulije mo fkasish
Se moa nuk jem.

Kėshtu e qan tė motrėn e gjithė tė afėrmit e familjes. Mandej e nxjerrin te krushkat qė ndodhen nė dhomė tjetėr tė veēantė. Pastaj e nxjerrin te krushkat qė janė nė oborr. Krushkat fillojnė tė kėndojnė:
Qa Lulija lulja oda dridhet
Pi ke shpeje babes nuk i dilet
Si do dajet Lulija pi babes
Si gjethi kur kepotet pi arres
Si do dajet Lulja pi nones
Si eylli kur kepotet pi hones.
Tej dole Lulije dole sherete
Me nonen me baben more hallallejk
Kan dal babaj noses ka shashtes ne lome
A do bine kocejne a kan ra pishmon
Qaje nose qaje diten e fondit,
Elvida me cocat e katunit.
On te jesha si tauj moj nose nuk pushoj tu qa
Per te xheshun brez te zi mo per ervida
Moa brezin e zi sen e veshish.

Krushkat vazhdojnė kėngėn njėra pas tjetrės:

Ka dal none noses ne kreyt lomes
Si me shkove moj domaqinke nones
Nona s’kishte gale se i shkonte
Po nuk kishte ponet kosh tia bonte.
Ne ky vllaj noses mi hy e mi del
I dhemeyset vllajte kafja me sheqer
Kafja ne sheqer nuk me dhemeyjet
Pa motren Lulije si do rrejat .
Tej kur ishnje coce moj nose hazgone je qone
E bridhje kelisken lome neper lome
S’shkonte ner mend e mejro se ne veshish dollom.
Te jesha si tej moj nose nuk pushoj tu qa
Per te veshun brez te zi tej per elvida
E ka morr kunote jote e ka fluke ne tra
E ka gjet none jote nuk pushon tu qa.

Pastaj e nxjerrin vajzėn ne oborr ku te gjithė pėrcjellėsit e marrin ngrykė. Vajzėn e hipin nė veturė , i rregullojnė edhe krushkat dhe krushqit nėpėr vetura. Nė vendin e caktuar bėhet pranim-dorėzimi i nuses qė quhet “teslim’’ dhe vazhdojnė pėr nė shtėpinė e dhėndrit.

Te shtėpija e dhendrrit

Ardhja e nuses prej sė largu e paralajmėrojnė fishkėllimat e veturave .Pasi tė mbėrrij nusja vajzat marri dahiren dhe kėndojnė:

Na merrejni hija ke kesolla
Merreni Lulije vetull holla
Na merejni hija ke shtepeja
Merrejni Lulije kulumreja…

Para se tė zbresin nusen , vjehrra me siten kallmin dhe tri bukėt me majė , i afrohet nuses te vetura , ia nge duvakun tri herė me kallmin e shikon me sitė , ia ve bukėn ne krye nuses dhe pastaj e zbresin nusen . Ia merr dorėn vjehrrit dhe krushqive qė janė prezent. Nusen i vėnė disa kėsula dhe vajzat i kėndojnė:

Hajde nosje jone shkile vdoren
Keti aga babes merri doren

Kėshtu i kėndojnė tė gjithėve me rend. Mandej vjehrra i shtron poshterkėn nuses , kurse vajzat kėndojnė:

Bjer me men ku je moj nose
Bjer me men ku je
Ne peshterken e hanko nenes
Tej komen e ke.
Bjer me men ku je,bjer me men ku je
Se ne lomen e Mirlind ages tej moj ke erdhe
Kosh te percoll nouse njer ke cajo shkalle
Caj vellaj jot me shom iftibar
Kosh te percaull nose njer ne gertuc
Nosje vella permollit me peshterke te kuce
Bjer me men ku je , bjer me men ku je
Se kesulen e aga babes tej ne kry e ke.
Greje nose kreyt ku e kishnje
Moter me vellazen tej mi ishnje.

Nusen e fusin brenda nė shtėpi duke e mbajtur pėr krahu vjehrri dhe xhaxhai. Nuses vazhdojnė i kėndojnė:

Haj hona shesh , haj hona shesh
Hajde bre fullonxe molit
Tej te vish mas nesh
Tej te vish mas nesh e mo shashtejsish
Monxhen manxhatores tia darejsish ….

Pasi nusja dhuron para , vajzat ia vazhdojnė kėngės:

Na ka ra havaja ne derexhe
Haj t ‘i cisim kit ferexhe.

Mandej pasi i hiqet ferexheja e ulin ne karrige dhe i vendosin nė prehėr njė djalė tė moshės 2-4 vjeē dhe vazhdojnė tė kėndojnė:

Nosje Mirlind ages mos shashtejsish
Ket Kushtrimin e voge ta darejsish
Haj epja kemejshen e t’i thaush me shnet
Ne ja veshi tate vete kur ta boj sinet.

Nusja pasi i dhuron peshqesh djalit, vajzat i kėndojnė nuses pėr tė shti ne odė kėshtu:

Vojvoda nuse vojvoda
Haj Lulije lule shko ke oda
Lulija per ke oda e permallome
Sikaur nuk ka pa ode te shtrome
Mi aqe te pret Mirlind aga
Jo moj nose jo bona shaka
Mirlind aga mi na ishte perjashta.

Vajzat shkojnė nė shtėpitė e veta qė tė ēlodhen kurse nusen e rregullojnė pėr nė mbrėmje.

Mbrėmja
Kur vjen mbrėmja vajzat i kėndojnė nuses kėto kėngė qe ta nxjerrin nga dhoma:

Nose Mirlind ages cysh punove
Kakot tej mas dere i harrove
Nose nuk pullet magari babes
Po kendojne motrat e Mirlind ages.
Jalla kosh na nrejti ke dera
Nosje Mirlind ages sellde tela.
Jalla kosh nrejti e na dul ne cardak.
Nosje Mirlind ages mulu me duvake
Lum vjerre jote ci te rrej njat.
Nosje Mirlind ages veshur me dollam
Te fkasin kakot tauja te dalish ne lome
Te dalish ne lome te guvejsish
Te xhith keta gra ti shashtejsish.

Nusen tė veshur me dollamė dhe tė mbuluar me duvak e nxjerrin jashtė. Prej kohė nė kohė ia ngrenė duvakun. Fytyrėn e nuses zbukurua me tel. Deri sa nusja ėshtė duke u nusėruar vajzat kėndojnė:

Oj lule uskane o,
Kur dole a qave o
Qava sinuk qava o ,
Pi nones u dava o
Mos boj lule mos bo dert ,
Nene ke len e nene ke gjete
Si ti bojsh vjerres sajgi
Do jesh nose birinxhi
Mos qaj lule mos bo dert ,
Bab ke len e bab ke gjet
Si ti bojsh vjerrit sajgi,
Do jesh nose birinxhi
Mos qaj lule mos ki dert ,
Bab ke lon e bab ke gjet
Si di bojsh vjerrit izmet ,
Do te dete si gjalin e vet…

Kur dole Lulije lule sot me shetrejt
A more me njerzit e tauj lule hallallejk
Morra hallallejk ke dera jem nal
Ju be njerzit e meje t’ma boni hallall

Kur veshe dollomen , e harrove nonen
Qaj nose qaj bereqarejen ,
Se per elvida cocenejne.

U bė koha qė nusen ta ulin nė tryezė (pėr darkė) vajzat rreth tryezės i kėndojnė:

Nosje Mirlind ages e drejta si shajke
Te vekasin kakot tej te vish te hash me darke
Mroam ke honger darke me ata rrospeja
Sonte do hash darke me kakot e tauja.
Fteyren tranafil moj nose fteyren tranafil,
Keta kakot tauja te kerkojn mindil…
Nosje mirlind ages tranafil me ere
Per keta mindila shom faliminer .

Pasi mbaron darka , nuses i kėndojnė pėr ta ēuar nė dhome:

…haj hona shesh haj hona shesh
Haj fullonze miolit tej te vish mas nesh
Vojvoda nose vojvoda
Haj Lulije ule shko ke oda…

Nusen e shtinė nė dhomė tė shoqėruar nga kunata dhe njė grua tjetėr e familjes mė tė afėrt. Ndėrkohe nė oborr tė afėrmit e dhėndrit dhe imani i fshatit presin pėr ta bėrė lutjen pėr martesė. Djali i merr ngryke prindėrit (nėnėn babain) bėhet lutja e dhėndėrisė , kurse dhėndrin e duar trokasin tė afėrmit hy ne dhome. Gratė qė shoqėronin nusen dalin jashtė , kurse vajzat kėndojnė:
Nosje Mirlind ages si melace
Te kenojne kakot t’u cesish rrace.
More Mirlind aga i mejr si dylber
Te kenojne motruckat tu qesish bombonjer
Nosje Mirlind ages me seynin e zi
Te na cesish race pi ne Itali.
Haj ta lidhim besen gjalo me nji felle kashte
A do te desh nonen gjalo si ci e eke dashte
Si ta desh nonen gjalo ke dera bo rraxhe…

Djali i bie derės me shenjė se e do nėnėn, kurse vajzat vazhdojnė kėndojnė:
Nosje Mirlin ages e mer kulumrej
Te dalish ke derate na thosh noten e mejr.

Nusja del te dera bashkė me dhėndrin dhe u thotė natėn e mirė.


Dita e premte nė mėngjes

Dita e premte karakterizohet si ditė e dasmės sė grave . Atė ditė nusja ēohet nė mėngjes dhe pret e merr ngryke te afėrmit e shtėpisė, tė cilėt dhurojnė para. Vajzat kėndojnė pranė dhomės se nuses:
Cysh u grejte heret nose heret ne mjesnoate
Negjova nose mas dere nji shkulleme te nolte
Tej i thoshnje Mirlind ages com pi ku me ke morr
S’kom morr Lulije lule sellde per nji note
Te kom morr e mejre ime te pershkojme dynjone
Nosje Mirlind ages vetell zeza
Te kan erdhe kakot tauja tet shofin me breza

Nusja u del para e veshur me tė gjata , nė koke ka kolbash tė vogėl, kurse vajzat kėndojnė:

Nosje Mirlind ages si melaqe
Me shnet ti bajsh keta rrace
E mere si dylber e mere si dylber
Me shnet ta bajsh kemejshen me tel
Nosje Mirind ages si burbuqe
Me shnet ta bajshe peshterken e kuce
Bilbili ne ftau moj nose bilbili ne fatu
Me shnet ta bajsh tej brezin e shkrau.
Bilbili ne thes moj nose bilbili ne thes
Rutulloje mjedisin te shofe si je xhesh
Nose qenke xhesh vija-vija
Njifesh se ke hec me dimija.
Nosje Mirlind ages gjen si kutej
Jon termau kakot tauja kerkuojn omelseje
Kerkuojne omelsej te shkuojne omel me toje.
Haj epi opet ne per burrin e vet
Epi dyja trej nose zorren me ja freyj.

Pasi kryhet ceremonia e mėngjesit nusen e dėrgojnė nė dhomė pėr ta rregulluar pėr ditėn e dasmės . E veshur me dollamė, i vėnė nė koke kollbash te madh . Fytyrėn ia zbardhin, i vėnė lale (figura te vogla forme shqiponje , fluture , zemre ose yll ). Fillojnė t’i kėndojnė duke dale nė oborr:

Nosej Mirind ages veshun me dolome
Te fkasin kakot te dalish ne lome
Te dalish ne lome te guvejsish
Xhite granejn e darsmes ti shashtejsish
U lutem shoqe u lutem gra
Kesaj te mejres Mirlind ages thuni mashalla
Hopa ha nose mashalla
Xhith kosh te pane mashalla te thane
Kosh pi meneje pi dashneje nose cit e kan
Ata pi meneje net e plasin
Ata pi dashneje net e fkasin.

Nusen e re (nusen e telit ) e dėrgojnė te nuset tjera qė nusėrojnė. Vajzat hynė nė valle me gratė tjera dhe fillojnė t’i thirrin nuset qė tė hyjnė ne valle dhe u kėndojnė:

Mori noset e jona xhylvetare
Tu bo temeno te hyni ne valle
Qoshin e zgollaut nose valen e heshaut..

Mandej i drejtohen nuses sė re:
Nosje Mirlind ages e mejre Mirlind ages
Ne valle lule ne valle
Cysh te nrejte fteyra si lulet e mejra
Ne valle lule ne valle
Cysh te nrejte shtati si kapak sahati
Cysh te nrejt mjedisi si kulle Parisit
Ne valle lule ne valle
Cysh te nrejt takomi si lule bostoni
Ne valle lule ne valle.
Nosje Mirlind ages shkil ne themer
Hija jote me ka met ne zemer.

Pasi i kėndojnė nuses se re , vajzat me kėngė u drejtohen tė gjithė nuseve tjera:
..mori noset e jona me synin e zi
Te greni dy gidhta per demokraci
Mori noset tona vetell holla
Rrokeni per dore si ke shkolla
Jo nose jo bona shaka
Se jeni te veshme me te gjata.
Pi ke one burrit nose keni dalun fes
Kethejeni nose korres me korres.
Mori noset tona pi sejmeni
Tu bo temeno kthejani ke veni..

Kėshtu nuset bėjnė temena tri here nga toka.

..moj noset e jona ci guvejtni
Keta vjerrat tauja qajne neper katon
Qajne neper katon e neper komshej
Pi noseve reja nuk rejet ne shpej
Oj noset e jona si guvejtni vjerrat a i shani a i vrenjtni

Nuset u pėrgjigjen me kėto fjalė:

…ne as i shajm as i vrasim
Moshen e kacene va rropasim
Te negjoni mau i vrejti me hau
Mos i vrejti pak po boni me gjak
Ka nji kome eka nji dore ti lini sakat..

Mandej nuseve u kėndojnė:

Vjerrat mosiI shani mos Ii vrejtni
Se collet pa vjerra sen i rrejtni
As sen helloni sen shetrejtni
Mo nose mo se osht marre
Nose do qeshin gra mehalle
Oshte mehalle shpejsh vrejk do morrin vesht..
…oj noset e jona si bujeret
Te unxheni me gjunje si askeret.
Unxhni me gjunje lule mo grejeni vrek
T’i menoni burrat e juj si bojne askellejk
Pa mos u thom lule bonja hop e me kome.
Ju nose e jona si shtafeta
Te na pershndetni si Anton Ceta.

Pasi i nxjerrin nuset nga vallja u kėndojnė :

Oj noset e jona shtatin sa nji lis
T’naj boni hallall se mejr u kemi bezdis
Moj noset e jona xhylvetare
Tu bo temeno dini pi valle.
Dalin nuset nga vallja . Dy vajza tė cilat quhen dahirxhie u bien dahireve dhe gratė fillojnė tė vallėzojnė tė gjithė me rend , gratė fillojnė shkojnė nėpėr shtėpi e veta , kurse zonja e shtėpisė i falėnderon dhe u uron qė edhe atyre t’u kthejnė nė dasma .

E premtja –mbrėmja
Kjo natė karakterizohet edhe pėr atė se vihet nusja ne darke , me anėtarėt tjerė te familjes dhe me tė ftuar tė tjerė ė, me ē’rast edhe thyhen ato tri bukėt e nuses ku do te gjendet paraja metalike .
Vajzat kėndojnė me kėto kėngė:
Nosje Mirlind ages e drejta si shajke
Te fkasin kakot tauja te vish te hajsh darke…
… na rren kako Temja si kelyshi
Nose te kerkon nji cop mishi
Floket sa nji duj nose floket sa nji duj
Hajde ago babes greju epi uje.

Nusja merr gotėn me ujė t’i japi vjehrrit, vajzat i shtinė nė gotė copa bukė dhe i kėndojnė:

Mori nosje jone tej me bone te qesh
Te kerkova uje tej me shtejne pershesh
Mori nosje jone shom sherrete
Haj kulloje ujin me shervete..

Pasi tė hanė darkė duke qeshur dhe kėnduar mbaron edhe kjo natė e dasmės.
Dita e shtune
Moment tjetėr i rėndėsishėm i ceremonisė tė dasmės kėrēovare ėshtė adet i ditės sė shtune , kur e ēojnė nusen “pėr ujė” te pusi ose te njė burim tjetėr. Sipas zakoneve nusja do tė pi ujė tri herė nga dora i njė djali tė vogėl ose nga shumė fėmijė meshkuj , me atė qe numri tė jetė tek , e pastaj kėta do ta spėrkatin nusen me ujė pėrmbi koke . Vajzat I kėndojnė nuses me fjalė ngacmuese , pėr plot humor:
Floket sa nji duj moj nose floket sa nji dul
Jon termau kakot tauja tet qojne per uje
Dun tet cuojne per uje nose ne bunor te huj
Do te qojne per uje ke taraba
Ke njei hordhe kece plot me zhaba
Meri ata zhaba nose shtej me nji sahon
Kur te vine shoqet tauja teva bosh birjon..
Do te cojne per uje njer ke do rrejma
Ke ajo rrejma plot kreyma.
Shtej me nji vorbe nose , shtej me nji vorbe
Kur te vine shoqet tauja teva bojsh qorbe.
Jo nose jo bona shaka
Shoqeve tauja do tu apim bakllava…
…facet si drethe moj nose facet si drethe
Je nose ke bunori nose shtomat ku i ke
E merr si dylber nose e merr si dylber
Te morrish me vete nose ne nji kille sheqer
Nosje Mirlind agės si kokull
te morrish me vete ne nji sokell
E modhe kala nos e e modhe kala
Te morrish nji sokell nose shtomat pa la..

Njė grua i merr bokallat e ujit dhe fillon t’i lajė , kurse vajzat kėndojnė :
Ne nuk e qojme per uje Islamecen
Po e quojme per uje Mirlidecen..

E afrojnė nusen te pusi dhe i kėndojnė:

..e merr si dylber nose e mjer si dylber
Te flugish ke bunori 3grushta sheqer
Nosje Mirlind ages sellde lale
Ne bunor te flugish ne nji pare..
…kan dal shocet toja ne livadh te huj
Te shofin Lulije lule si e cojne per uje
Haj shkoni ke shpeja shoqet e meja
Mau per uje dom quojne kakot e meja…

Njė fėmijė i vogėl (djalė) i jep tri herė me grusht ujė nuses , vajzat kėndojnė:
E modhe kala nose e modhe kala
Ky Bujari vogel nose i ka duret pa la
Bilbli kenonte ke pleni
Si do pejsh uje goci ka brith ke qeni
Bilbili me tra nose bilbili me tra
Goci brithte ke pleni ka duret pa la…

Buka dhe uji siē mund tė shihet luajnė njė rol shume te rėndėsishėm nė ceremoninė e dasmave si element kulti , nė kėtė kuadėr edhe paraja metalike , funksioni i numrit tre ose tek. Ditėn e shtunė , pasi nusen e ēojnė pėr ujė , ėshtė zakon qė ana e nuses tė vinte ta thėrrasin atė nė gosti , zakonisht pėr tė dielėn ose njė ditė tjetėr qė caktohen me pare. Pas kėsaj bėhet edhe njė gosti kthyese nė shtėpinė e dhėndrit.

Perspari deshnje tu pershendes.

Shom mejr e kini shkrujt ehee kor kan qen kta darsma mapara jon buo sot e ksaj dite shum shum rrall bohen ne Kercov kta darsma, njerzit shikojn qysh tu hikin sa ma shum Harxhimeve, kan zon ene Mojen mos e buojn, kshtou kom nej on po sdij sakt.

Hajdeni mbeteni te pershendet

Keshtu dasmash nuk behen me fatkeqesisht , tash kan nis krejt me restorante